శ్రీమద్భాగవతం నవమ స్కంధం ఇరవై నాలుగవ అధ్యాయం

శ్రీమద్భాగవతం నవమ స్కంధం ఇరవై నాలుగవ అధ్యాయం

శ్రీశుక ఉవాచ
తస్యాం విదర్భోऽజనయత్పుత్రౌ నామ్నా కుశక్రథౌ
తృతీయం రోమపాదం చ విదర్భకులనన్దనమ్

విదర్భుడనే రాజు కుశుడూ క్రథుడూ రోమపాదుడనే ముగ్గురు కుమారులను కన్నాడు

రోమపాదసుతో బభ్రుర్బభ్రోః కృతిరజాయత
ఉశికస్తత్సుతస్తస్మాచ్చేదిశ్చైద్యాదయో నృపాః

ఆ రోమపాదుడే దశరధుని స్నేహితుడు. అతని కొడుకు బభ్రు, అతనికి కృతికుడు, ఉశికుడు, దాని వలన చేదీ (శిశుపాలుడు ఈ వంశం వాడే)
మొదలైనవారు పుట్టారు
అంధకుడు అనే రాజుకు ఆహుకుడు ఆహుకి అనే ఇద్దరు పిల్లలు. ఆహుకుడికి దేవకుడూ ఉగ్రసేనుడు అని ఇద్దరు. దేవకుడికి నలుగురు బిడ్డలు.దేవకుడికే ఏడుగురు అమ్మాయిలు పుట్టారు. అందులో దేవకిని వసుదేవుడు వివాహమాడాడు. కంసుడు అనే ఒక కుమారుడు. ఉగ్రసేనుడి కొడుకు కంసుడు, దేవకుడి కొడుకు దేవకి. వీరిద్దరూ ఒక్క తండ్రి పిల్లలు కారు కానీ అక్క చెల్లెల్లు అన్నదమ్ములు. వసుదేవునికి మిగతా భార్యలు కూడా ఉన్నారు. ఆయనకు ఐదుగురు అక్క చెల్లెల్లు ఉన్నారు. కుంతీ అనే రాజుకి శూరుడు (వసుదేవుని తండ్రి) తన కుమార్తెలలో పృధా అనే కుమార్తెను కుంతికి దత్తతు ఇచ్చాడు పిల్లలు లేరని. దత్తతు చేసుకున్న పేరు కుంతి. ఆమె దుర్వాసుని వలన విద్య పొంది, ఆ విద్యతో సంతానాన్ని ఏ దేవత వల్లనంటే ఆ దేవతతో పొందవచ్చని తెలిసి, పరీక్షకని. సూర్యున్ని ప్రార్థించి, ఆమెకు అయోనిజ గానే ఆమె కర్ణము నుంచి కర్ణున్ని ప్రసాదించాడు సూర్యుడు. ఆయనను నదీ జలములో వదిలేసింది. శ్రుతదేవ కుంతి యొక్క అక్క చెల్లెరలో ఒకరు, ఆమె కరూష దేశపు రాజు దృడవర్మ పెళ్ళాడి, దాని వలన దంత వక్తృడు పుట్టాడు. రాజాధిదేవి అని ఒక ఆమెకు చేది రాజైన శిశుపాలుడు జన్మించాడు. వసుదేవుడు దేవకిని కాకుండా రోహిణీ మొదలైన భార్యలు ఉన్నారు. నందా ఉపనందా సురక మొదలైన వారు మధిర అనే ఆవిడ పిల్లలు. వసుదేవుడు దేవకిని వివాహమాడగా వారికి ఎనిమిది మంది పుడితే అందులో ఎనిమిదవ వాడైన శ్రీకృష్ణుడే మీ తాతలను కాపాడాడు. అందులో సుభద్ర అనే ఒక చెల్లెలు ఉంది. ఆమెనే మీ తాతగారైన అర్జనుడు పెళ్ళాడాడు. స్వామి కృష్ణుడు తన చిరునవ్వులతో చేష్టలతో పవిత్రం చేసాడు లోకాలన్నీ. కృష్ణ భగవానుని ముఖం చూసిన వారెవ్వరూ తృప్తి పొందేవారు కారు. నందవ్రజములో ఉన్న కృష్ణుడు చాలా లీలలు చేసాడు. ఆయన ఉద్ధవునకు చివరలో ఉద్ధవ గీతను చెప్పి అవతారాన్ని చాలించాడు.
మహా పురాణానికి ఉన్న పది లక్షణాలలో ఆశ్రయం ఒకటి. మనసు ఏదో ఒకదాన్ని గురించి ఆలోచిస్తూ ఉంటుంది. మనసుకు ఉండే ఆశ్రయాన్ని బట్టి సుఖ దుఃఖములు కలుగుతాయి. ఈ జన్మలో మన మనసు దేన్ని ఆశ్రయిస్తే దానికి తగిన జన్మ మనకు వస్తుంది. ఆ

క్రథస్య కున్తిః పుత్రోऽభూద్వృష్ణిస్తస్యాథ నిర్వృతిః
తతో దశార్హో నామ్నాభూత్తస్య వ్యోమః సుతస్తతః

జీమూతో వికృతిస్తస్య యస్య భీమరథః సుతః
తతో నవరథః పుత్రో జాతో దశరథస్తతః

కరమ్భిః శకునేః పుత్రో దేవరాతస్తదాత్మజః
దేవక్షత్రస్తతస్తస్య మధుః కురువశాదనుః

పురుహోత్రస్త్వనోః పుత్రస్తస్యాయుః సాత్వతస్తతః
భజమానో భజిర్దివ్యో వృష్ణిర్దేవావృధోऽన్ధకః

అనువు యొక్క పుత్రుడు పురుహోత్రుడు. ఇతనికి ఆయుః, అతనికి సాత్వతుడు.

సాత్వతస్య సుతాః సప్త మహాభోజశ్చ మారిష
భజమానస్య నిమ్లోచిః కిఙ్కణో ధృష్టిరేవ చ

ఈ ఏడుగురూ మహాభోజులు.

ఏకస్యామాత్మజాః పత్న్యామన్యస్యాం చ త్రయః సుతాః
శతాజిచ్చ సహస్రాజిదయుతాజిదితి ప్రభో

శతజిత్ - నూరుగురిని గెలిచేవాడు, సహస్ర జిత్,అయుత జిత్ వీరి కొడుకులు

బభ్రుర్దేవావృధసుతస్తయోః శ్లోకౌ పఠన్త్యమూ
యథైవ శృణుమో దూరాత్సమ్పశ్యామస్తథాన్తికాత్

ఆపదలో ఉన్న వారు బభ్రు అని గట్టిగా పిలిస్తే చాలు ఆపదలు తొలగిపోతాయి. దూరం నుంచి విన్నా దగ్గర నుంచి చూచినా. మానవులలో ఉత్తముడు, దేవతలతో సమానుడు బభ్రు

బభ్రుః శ్రేష్ఠో మనుష్యాణాం దేవైర్దేవావృధః సమః
పురుషాః పఞ్చషష్టిశ్చ షట్సహస్రాణి చాష్ట చ

6,073 మంది ఈ బభ్రువు యొక్క ప్రభావం వలన అమృతత్వాన్ని (మోక్షాన్ని) పొందారు.

యేऽమృతత్వమనుప్రాప్తా బభ్రోర్దేవావృధాదపి
మహాభోజోऽతిధర్మాత్మా భోజా ఆసంస్తదన్వయే

ఈ మహా భోజ వంశము వాడే కంసుడు.

వృష్ణేః సుమిత్రః పుత్రోऽభూద్యుధాజిచ్చ పరన్తప
శినిస్తస్యానమిత్రశ్చ నిఘ్నోऽభూదనమిత్రతః

ఇది వృష్ణి వంశం.

సత్రాజితః ప్రసేనశ్చ నిఘ్నస్యాథాసతుః సుతౌ
అనమిత్రసుతో యోऽన్యః శినిస్తస్య చ సత్యకః

సత్రాజిత్తూ ప్రసేనుడు నిఘ్ని పుత్రుడు. సత్యకుని కుమారుడు సాత్యకి (వసుదేవుని తమ్ముని కొడుకు)

యుయుధానః సాత్యకిర్వై జయస్తస్య కుణిస్తతః
యుగన్ధరోऽనమిత్రస్య వృష్ణిః పుత్రోऽపరస్తతః

అనమిత్రునికి యుగంధరుడు.

శ్వఫల్కశ్చిత్రరథశ్చ గాన్దిన్యాం చ శ్వఫల్కతః
అక్రూరప్రముఖా ఆసన్పుత్రా ద్వాదశ విశ్రుతాః

వృష్ణికి శ్వఫల్కుడు కుమారుడు. ఇతనికి గాంధిని యందు కలిగిన కుమారుడే అకౄరుడు కుమారుడు.  మొత్తం వారు పన్నెండు మంది.

ఆసఙ్గః సారమేయశ్చ మృదురో మృదువిద్గిరిః
ధర్మవృద్ధః సుకర్మా చ క్షేత్రోపేక్షోऽరిమర్దనః

శత్రుఘ్నో గన్ధమాదశ్చ ప్రతిబాహుశ్చ ద్వాదశ
తేషాం స్వసా సుచారాఖ్యా ద్వావక్రూరసుతావపి

ఈ పన్నెండు మందీ అకౄరుని సోదరులు.అకౄరునికి ఇద్దరు సోదరులు.

దేవవానుపదేవశ్చ తథా చిత్రరథాత్మజాః
పృథుర్విదూరథాద్యాశ్చ బహవో వృష్ణినన్దనాః

దేవవాన్ ఉపదేవులు ఇద్దరూ

కుకురో భజమానశ్చ శుచిః కమ్బలబర్హిషః
కుకురస్య సుతో వహ్నిర్విలోమా తనయస్తతః

కపోతరోమా తస్యానుః సఖా యస్య చ తుమ్బురుః
అన్ధకాద్దున్దుభిస్తస్మాదవిద్యోతః పునర్వసుః

తస్యాహుకశ్చాహుకీ చ కన్యా చైవాహుకాత్మజౌ
దేవకశ్చోగ్రసేనశ్చ చత్వారో దేవకాత్మజాః

పునర్వసుని కుమారుడు ఆహుకుడు. కన్య పేరు ఆహుకి. ఆహుకునికి ఇద్దరు కుమారులు. దేవకుడూ ఉగ్రసేనుడు. దేవకునికి నలుగురు కుమారులు

దేవవానుపదేవశ్చ సుదేవో దేవవర్ధనః
తేషాం స్వసారః సప్తాసన్ధృతదేవాదయో నృప

వీరికి (దేవవానుపదేవశ్చ సుదేవో దేవవర్ధనః) చెల్లెల్లు ఏడుగురు. వారిలో దేవకి ఒకరు. ఈ ఏడుగురినీ వసుదేవుడు వివాహం చేసుకున్నాడు

శాన్తిదేవోపదేవా చ శ్రీదేవా దేవరక్షితా
సహదేవా దేవకీ చ వసుదేవ ఉవాహ తాః

కంసః సునామా న్యగ్రోధః కఙ్కః శఙ్కుః సుహూస్తథా
రాష్ట్రపాలోऽథ ధృష్టిశ్చ తుష్టిమానౌగ్రసేనయః

ఈ తొమ్మిది మందీ ఉగ్రసేనుడి కుమారులు

కంసా కంసవతీ కఙ్కా శూరభూ రాష్ట్రపాలికా
ఉగ్రసేనదుహితరో వసుదేవానుజస్త్రియః

శూరో విదూరథాదాసీద్భజమానస్తు తత్సుతః
శినిస్తస్మాత్స్వయం భోజో హృదికస్తత్సుతో మతః

విదూరథుని నుండి శూరుడు పుట్టాడు.

దేవమీఢః శతధనుః కృతవర్మేతి తత్సుతాః
దేవమీఢస్య శూరస్య మారిషా నామ పత్న్యభూత్

శూరుని భార్య పేరు మారిష. శూరసేనుడికి మారిష యందు పది మంది కుమారులు కలిగారు

తస్యాం స జనయామాస దశ పుత్రానకల్మషాన్
వసుదేవం దేవభాగం దేవశ్రవసమానకమ్

వసుదేవుడు వీరికి పుత్రులలో ఒకరు. వసుదేవుడు పుట్టగానే దేవతలు దుందుభులు మోగించారు. అందుకే వసుదేవునికి ఆనక దుంద్భుభి అని పేరు. దేవతలు పుష్పాలను వర్షించారు.

సృఞ్జయం శ్యామకం కఙ్కం శమీకం వత్సకం వృకమ్
దేవదున్దుభయో నేదురానకా యస్య జన్మని

వసుదేవం హరేః స్థానం వదన్త్యానకదున్దుభిమ్
పృథా చ శ్రుతదేవా చ శ్రుతకీర్తిః శ్రుతశ్రవాః

ఈ వసుదేవుడు హరికి స్థానం కాబట్టి అతన్ని ఆనక దుందుభి అంటారు.

రాజాధిదేవీ చైతేషాం భగిన్యః పఞ్చ కన్యకాః
కున్తేః సఖ్యుః పితా శూరో హ్యపుత్రస్య పృథామదాత్

పృథా చ శ్రుతదేవా చ శ్రుతకీర్తిః శ్రుతశ్రవాః రాజాధిదేవీ  అనే వారు ఈయనకు చెల్లెలు. తన మిత్రుడైన కుంతిభోజునికి శూరుడు తన పుత్రికను దత్తత ఇచ్చాడు

సాప దుర్వాససో విద్యాం దేవహూతీం ప్రతోషితాత్
తస్యా వీర్యపరీక్షార్థమాజుహావ రవిం శుచిః

(పృధ) కుంతీ దేవి దుర్వాసున్ని సంతోషింపచేసి ఆయన నుంచి దేవహూతి (దేవతలను ఆహవనించే మంత్రం)

తదైవోపాగతం దేవం వీక్ష్య విస్మితమానసా
ప్రత్యయార్థం ప్రయుక్తా మే యాహి దేవ క్షమస్వ మే

ఆ మంత్రం గొపతనం తెలుసుకుందామని కుంతి సూర్యభగవానున్ని ఆహ్వానించింది. సూర్యుడు రాగానే "పరీక్షకని పిలిచాను కానీ నాకేమీ వద్దు, నన్ను క్షమించి మీరు వెళ్ళండి" అంది

అమోఘం దేవసన్దర్శమాదధే త్వయి చాత్మజమ్
యోనిర్యథా న దుష్యేత కర్తాహం తే సుమధ్యమే

అపుడు సూర్యుడు నాలాంటి వాని దర్శనం వ్యర్థం కారాదు. దుర్వాసుడు మంత్రాలతో నన్ను బంధించాడు. నేను వచ్చిన పని చేయకుండా వెళ్ళలేను.  దుర్వాసుడు నీకు ఈ మంత్రాన్ని ఏ ఉద్దేశ్యముతో ఇచ్చాడో అది చేయకుండా వెళ్ళలేను. నీకు అబ్బాయిని ఇచ్చే వెళతాను గానీ కన్యాత్వం చెడకుండా కాపాడతాను. అని చెప్పి ఒక పిల్లవాడిని ఇచ్చి వెళ్ళాడు.

ఇతి తస్యాం స ఆధాయ గర్భం సూర్యో దివం గతః
సద్యః కుమారః సఞ్జజ్ఞే ద్వితీయ ఇవ భాస్కరః

వెంటనే రెండవ సూర్యుని వంటి తేజస్సుతో ఒక కుమారుడు కలిగాడు.

తం సాత్యజన్నదీతోయే కృచ్ఛ్రాల్లోకస్య బిభ్యతీ
ప్రపితామహస్తామువాహ పాణ్డుర్వై సత్యవిక్రమః

మహా కష్టం కలిగించే లోకానికి భయపడి కుంతి ఆ పిల్లవాడిని నదీ జలములో వదిలిపెట్టింది. మీ ముత్తాతగారు ఆమెను వివాహం చేసుకున్నాడు

శ్రుతదేవాం తు కారూషో వృద్ధశర్మా సమగ్రహీత్
యస్యామభూద్దన్తవక్ర ఋషిశప్తో దితేః సుతః

శ్రుతదేవి అని ఇంకో చెల్లి కరూషుని వలన్ పొందిన పుత్రుడే దంతవక్తృడు. ఇతనే సనకాదుల వలన శాపం పొందిన ద్వార పాలకులలో ఒకడు.

కైకేయో ధృష్టకేతుశ్చ శ్రుతకీర్తిమవిన్దత
సన్తర్దనాదయస్తస్యాం పఞ్చాసన్కైకయాః సుతాః

కైకైయ మహారజు దృష్టకేతువు శ్రుతకీర్తిని వివాహం చేసుకోగా సంతర్దనాదులు పుట్టారు.

రాజాధిదేవ్యామావన్త్యౌ జయసేనోऽజనిష్ట హ
దమఘోషశ్చేదిరాజః శ్రుతశ్రవసమగ్రహీత్

జయసేనుడు రాజాధిదేవిన్ పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. శిశుపాలుడు దమఘోషుని కుమారుడు, శ్రుతశ్రవ వలన పుట్టాడు.

శిశుపాలః సుతస్తస్యాః కథితస్తస్య సమ్భవః
దేవభాగస్య కంసాయాం చిత్రకేతుబృహద్బలౌ

దేవభాగునికి చిత్రకేతుడూ బృహద్బలులు.

కంసవత్యాం దేవశ్రవసః సువీర ఇషుమాంస్తథా
బకః కఙ్కాత్తు కఙ్కాయాం సత్యజిత్పురుజిత్తథా

సృఞ్జయో రాష్ట్రపాల్యాం చ వృషదుర్మర్షణాదికాన్
హరికేశహిరణ్యాక్షౌ శూరభూమ్యాం చ శ్యామకః

శ్యామకునికి శూరభూమి యందు హరికేశహిరణ్యాక్షులు పుట్టారు.

మిశ్రకేశ్యామప్సరసి వృకాదీన్వత్సకస్తథా
తక్షపుష్కరశాలాదీన్దుర్వాక్ష్యాం వృక ఆదధే

సుమిత్రార్జునపాలాదీన్సమీకాత్తు సుదామనీ
ఆనకః కర్ణికాయాం వై ఋతధామాజయావపి

శమీకుని వలన సుదామిని సుమిత్రార్జునపాలాదులను  పొందింది.

పౌరవీ రోహిణీ భద్రా మదిరా రోచనా ఇలా
దేవకీప్రముఖాశ్చాసన్పత్న్య ఆనకదున్దుభేః

వసుదేవుడికి ఆ ఏడ్గురే కాక వీరందరూ భార్యలు

బలం గదం సారణం చ దుర్మదం విపులం ధ్రువమ్
వసుదేవస్తు రోహిణ్యాం కృతాదీనుదపాదయత్

రోహిణి యందు వసుదేవునికి బలం గదం సారణం చ దుర్మదం విపులం ధ్రువమ్ అనే వారు పుట్టారు

సుభద్రో భద్రబాహుశ్చ దుర్మదో భద్ర ఏవ చ
పౌరవ్యాస్తనయా హ్యేతే భూతాద్యా ద్వాదశాభవన్

పన్నెండు మంది, వీరందరూ పౌరవీ తనయులు.

నన్దోపనన్దకృతక శూరాద్యా మదిరాత్మజాః
కౌశల్యా కేశినం త్వేకమసూత కులనన్దనమ్

వీరందరూ మదిరా పుత్రులు.

రోచనాయామతో జాతా హస్తహేమాఙ్గదాదయః
ఇలాయామురువల్కాదీన్యదుముఖ్యానజీజనత్

విపృష్ఠో ధృతదేవాయామేక ఆనకదున్దుభేః
శాన్తిదేవాత్మజా రాజన్ప్రశమప్రసితాదయః

ధృతదేవ యందు విపృష్ఠున్ని పొందాడు వసుదేవుడు

రాజన్యకల్పవర్షాద్యా ఉపదేవాసుతా దశ
వసుహంససువంశాద్యాః శ్రీదేవాయాస్తు షట్సుతాః

ఉపదేవ సుతులు పది మంది. శ్రీదేవ యందు ఆరుగురు కుమారులు

దేవరక్షితయా లబ్ధా నవ చాత్ర గదాదయః
వసుదేవః సుతానష్టావాదధే సహదేవయా

దేవరక్షిత వలన తొమ్మిది మంది,సహదేవ వలన ఎనిమిది మంది.

ప్రవరశ్రుతముఖ్యాంశ్చ సాక్షాద్ధర్మో వసూనివ
వసుదేవస్తు దేవక్యామష్ట పుత్రానజీజనత్

ధర్మునిలాగ దేవకి యందు వసుదేవుడు ఎనిమిది మందిని కన్నాడు. అందులో ఎనిమిదవ వాడు శ్రీమన్నారాయణుడు. చివరి అమ్మాయి సుభద్ర. మీ తండ్రిగారి తల్లి.

కీర్తిమన్తం సుషేణం చ భద్రసేనముదారధీః
ఋజుం సమ్మర్దనం భద్రం సఙ్కర్షణమహీశ్వరమ్

అష్టమస్తు తయోరాసీత్స్వయమేవ హరిః కిల
సుభద్రా చ మహాభాగా తవ రాజన్పితామహీ

యదా యదా హి ధర్మస్య క్షయో వృద్ధిశ్చ పాప్మనః
తదా తు భగవానీశ ఆత్మానం సృజతే హరిః

ఈ లోకములో ధర్మానికి క్షయమూ అధర్మానికి వృద్ధీ ఎపుడు జరుగుతుందో పరమాత్మ తనను తాను సృష్టించుకుంటాడు

న హ్యస్య జన్మనో హేతుః కర్మణో వా మహీపతే
ఆత్మమాయాం వినేశస్య పరస్య ద్రష్టురాత్మనః

అతను పుట్టడానికి మన లాగా ఇతరములు కారణం కావు. ఆయన సంకల్పమే ఆయన పుట్టడానికి కారణం. ఆత్మమాయ తప్ప అతను పుట్టడానికి వేరే కారణం లేదు

యన్మాయాచేష్టితం పుంసః స్థిత్యుత్పత్త్యప్యయాయ హి
అనుగ్రహస్తన్నివృత్తేరాత్మలాభాయ చేష్యతే

ఆయన యొక్క చేష్టలే జగత్తు యొక్క సృష్టీ స్థితీ సంహారం. పరమాత్మ లభించాలంటే అతని అనుగ్రహం కావాలి. మనకు మోక్షం లభించాలంటే జగత్తు యందు విరక్తి ఉండాలి. ప్రకృతి పోవడం అతని అనుగ్రహం, మనకు జన్మ రావడం అతని నిగ్రహం.

అక్షౌహిణీనాం పతిభిరసురైర్నృపలాఞ్ఛనైః
భువ ఆక్రమ్యమాణాయా అభారాయ కృతోద్యమః

పద్దెనిమిది అక్షౌహిణీల సేనాపతులు, రాజులు దుర్మార్గులు, పూర్వ జన్మలో రాక్షసులే ఇపుడు పుట్టగా వారిని సంహరించడానికి స్వామి వచ్చాడు. కురుక్షేత్ర సంగ్రామమే ప్రధానం, తరువాత జరాసంధుని వధ (17*23 = 400 అక్షౌహినీల సైన్యం, పద్దెనిమిదవ సారి తానే పారిపోయాడు. ). భూమిని ఆక్రమించిన వారిని సంహరించి భూభారాన్ని తొలగించాడు

కర్మాణ్యపరిమేయాణి మనసాపి సురేశ్వరైః
సహసఙ్కర్షణశ్చక్రే భగవాన్మధుసూదనః

దేవతాధిపతులు మనసుతో కూడా ఇలా ఉండవచ్చు అని ఊహకి అందని గొప్ప కార్యాలను బలరామునితో కలిసి చేసాడు

కలౌ జనిష్యమాణానాం దుఃఖశోకతమోనుదమ్
అనుగ్రహాయ భక్తానాం సుపుణ్యం వ్యతనోద్యశః

కేవలం రాక్షసులను చంపడానికే కాదు. కలియుగములో ఉన్న ప్రజల దుఃఖ శోకాలను పోగొట్టడానికి వచ్చాడు స్వామి. భక్తులను అనుగ్రహించడానికి పరమ పావమైన కీర్తిని విస్తరించాడు.

యస్మిన్సత్కర్ణపీయుషే యశస్తీర్థవరే సకృత్
శ్రోత్రాఞ్జలిరుపస్పృశ్య ధునుతే కర్మవాసనామ్

మనము  అపవిత్రతను పోగొట్టుకోవడానికి నదీ జలముతో ఆచమనం చేస్తాము. కలియుగములో మానవులు తాము చేసిన కర్మ వాసనల అపవిత్రతను పోగొట్టడానికి పరమాత్మ కథ అనే తీర్థాన్ని చెవులనే దోసిటితో ఆచమనం చేయాలి. దాని వలన మానవుడు కర్మ వాసనను తొలగించుకుంటాడు. పూర్వము చేసుకున్న పధ్నాలుగు జన్మల పాపాన్నీ, ఇప్పటి పాపాన్నీ, రాబోయే వాటి పాపాన్ని అంతటినీ పోగొడతుంది కృష్ణ కథ

భోజవృష్ణ్యన్ధకమధు శూరసేనదశార్హకైః
శ్లాఘనీయేహితః శశ్వత్కురుసృఞ్జయపాణ్డుభిః

ఈ ఆరుగురు (తాతలు) వీరందరి చేతా మాటి మాటికీ (శశ్వత్) పొగడబడే పనులు చేసాడు.

స్నిగ్ధస్మితేక్షితోదారైర్వాక్యైర్విక్రమలీలయా
నృలోకం రమయామాస మూర్త్యా సర్వాఙ్గరమ్యయా

ఆయన ఏమి చేస్తాడు? ఆయన ఏమీ చేయకుండా అలా ఉన్నా చాలు. పాపాలూ అవే పోతాయి, దుష్ట శిక్షణా జరిగిపోతుంది, రక్షణా జరిగిపోతుంది.  ఆయన నవ్వులో స్నిగ్ధం (స్నేహం) ఉంటుంది. జీవుల మీద పరమాత్మకు ఉన్న స్నేహం ఆ నావులో కనపడుతుంది.  ఆ చిరునవ్వు పరమాత్మ కంటిలో కనపడుతుంది. నవ్వు తొణకిసలాడే చూపు పరమాత్మది. ఆ చూపులతో బాటు ఉదారమైన మాటలు. వీటితో బాటు వయ్యారమైన నడక (అడుగులు - వి - అంటే పదం. విక్రమం అంటే అడుగులు వేయడం).
మానవ లోకాన్ని రమింపచేసాడు స్వామి. శరీరం ఎంత అందముగా ఉన్నా మనుషులకు ఏదో ఒక అవయములో ఏదో ఒక వంక ఉంటుంది. కానీ స్వామి సర్వాంగ రమ్యయః. కేశము నుండి పాదం వరకూ ఏ భాగములోనూ వంక పెట్టడానికీ లేదు. కృష్ణావతారములో మొదటి పన్నెండు సంవత్సరాలలో కిరీటం పెట్టుకోలేదు.

యస్యాననం మకరకుణ్డలచారుకర్ణ భ్రాజత్కపోలసుభగం సవిలాసహాసమ్
నిత్యోత్సవం న తతృపుర్దృశిభిః పిబన్త్యో నార్యో నరాశ్చ ముదితాః కుపితా నిమేశ్చ

మకర కుండలములతో శోభించే చెంపలూ. వయ్యారం వలికించే నవ్వు. దంతముల కాంతీ మకర కుండలముల కాంతీ కలిపి ఉంటాయి. ఆయనను చూస్తే నిత్యోత్సవమే ఎప్పుడూ. ఎన్ని ఏళ్ళు చూసినా ఆనందాన్నే కలిగిస్తాడు. కన్నులతో తాగుతున్న వారు స్వామిని రోజూ చూస్తున్నా తృపి పొందలేదు, స్త్రీలూ పురుషులు కూడా. నరులూ నారీమణులు నిమిని తిట్టుకుంటూ తృప్తి పొందలేదు.

జాతో గతః పితృగృహాద్వ్రజమేధితార్థో హత్వా రిపూన్సుతశతాని కృతోరుదారః
ఉత్పాద్య తేషు పురుషః క్రతుభిః సమీజే ఆత్మానమాత్మనిగమం ప్రథయన్జనేషు

పుట్టినవాడు తండ్రి గృహము నుండి బయలు దేరి ప్రయోజనాన్ని వృద్ధి పొందింపదలచి వ్రేపల్లెకు వెళ్ళాడు. వివాహం చేసుకుని వందల పుత్రులను కని, వారితో యజ్ఞ్యములు చేయించి తనను తాను పూజించుకున్నాడు. ప్రజలకు తన యొక్క గొప్పతనం మీద నమ్మకం కలిగించడానికి యజ్ఞ్యాలు చేయించాడు.

పృథ్వ్యాః స వై గురుభరం క్షపయన్కురూణామన్తఃసముత్థకలినా యుధి భూపచమ్వః
దృష్ట్యా విధూయ విజయే జయముద్విఘోష్య ప్రోచ్యోద్ధవాయ చ పరం సమగాత్స్వధామ

యుద్ధములో రాజుల సైన్యాన్నీ భూమి యొక్క గొప్ప భారాన్ని చూపుతో తొలగించాడు. తాను తన చూపుతో భారాన్ని తొలగించి అర్జనుని యొక్క జయాన్ని ప్రకటించాడు. కృష్ణావతార పరమ ముఖ్యమైన ఉద్దేశ్యములో ఉద్దవునికి గీత బోధించడం ముఖ్యం. ఆయనే తరువాతి కృష్ణావతారానికి ప్రతినిధి.

శ్రీమద్భాగవతం దశమ స్కంధం మూడవ అధ్యాయం

 శ్రీమద్భాగవతం దశమ స్కంధం మూడవ అధ్యాయం
ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ

శ్రీమద్భాగవతం దశమ స్కంధం మూడవ అధ్యాయం

శ్రీశుక ఉవాచ
అథ సర్వగుణోపేతః కాలః పరమశోభనః
యర్హ్యేవాజనజన్మర్క్షం శాన్తర్క్షగ్రహతారకమ్

పరమ మంగళకరమైన సకల గుణములతో కూడి ఉన్న ఉత్తమ కాలములో బ్రహ్మ పుట్టిన నక్షత్రములో (రోహిణీ) సకల నక్షత్రాలూ గ్రహములూ శాంతముగా ఉన్న కాలములో

దిశః ప్రసేదుర్గగనం నిర్మలోడుగణోదయమ్
మహీ మఙ్గలభూయిష్ఠ పురగ్రామవ్రజాకరా

దిక్కులన్నీ ప్రసన్నమయ్యాయి, ఆకాశం రాత్రి అంతా నక్షత్రాలతో పగలంతా మబ్బులతో ఉంది.
భూమంతా శుభములూ మంగళములతో పురములూ గ్రామములూ వ్రజములూ, మడుగులూ చెరువులూ నిండాయి

నద్యః ప్రసన్నసలిలా హ్రదా జలరుహశ్రియః
ద్విజాలికులసన్నాద స్తవకా వనరాజయః

అన్ని తోటలూ పుష్పాలూ ఫలాలతో ఉన్నాయి. వాయువు కూడా సుఖ స్పర్శనిస్తోంది

వవౌ వాయుః సుఖస్పర్శః పుణ్యగన్ధవహః శుచిః
అగ్నయశ్చ ద్విజాతీనాం శాన్తాస్తత్ర సమిన్ధత

బ్రాహ్మణోత్తముల అగ్నులు కూడా బాగా ప్రజ్వరిల్లాయి.

మనాంస్యాసన్ప్రసన్నాని సాధూనామసురద్రుహామ్
జాయమానేऽజనే తస్మిన్నేదుర్దున్దుభయః సమమ్

రాక్షసుల శత్రువులైన దేవతలూ మంచివారి మనసులు ప్రసన్నమయ్యాయి. పరమాత్మ అవతరించిన సమయములో దుందుభులు మోగాయి.

జగుః కిన్నరగన్ధర్వాస్తుష్టువుః సిద్ధచారణాః
విద్యాధర్యశ్చ ననృతురప్సరోభిః సమం ముదా

కిన్నెర గంధర్వాదులు గానం చేసారూ నాట్యం చేసారు. మునులూ దేవతలందరూ పుష్పవర్షం కురిపించారు.

ముముచుర్మునయో దేవాః సుమనాంసి ముదాన్వితాః
మన్దం మన్దం జలధరా జగర్జురనుసాగరమ్

పెద్దవాళ్ళ ముందర ఎక్కువగా మాట్లాడకూడదని మబ్బులన్నీ మెల్ల మెల్లగా సముద్రం వడ్డునే ఉన్నాయి.

నిశీథే తమౌద్భూతే జాయమానే జనార్దనే
దేవక్యాం దేవరూపిణ్యాం విష్ణుః సర్వగుహాశయః
ఆవిరాసీద్యథా ప్రాచ్యాం దిశీన్దురివ పుష్కలః

పరమాత్మ అర్థ రాత్రి సమయములో పుట్టబోతూ ఉంటే, దేవరూపిణి ఐన దేవకి యందు అందరి హృదయములో అంతర్యామిగా ఉన్న  పరమాత్మ తూర్పు దిక్కున చంద్రునిలాగ దేవకి యందు పరమాత్మ ఆవిర్భవించాడు

తమద్భుతం బాలకమమ్బుజేక్షణం చతుర్భుజం శఙ్ఖగదాద్యుదాయుధమ్
శ్రీవత్సలక్ష్మం గలశోభికౌస్తుభం పీతామ్బరం సాన్ద్రపయోదసౌభగమ్

వసుదేవుడు పుత్రుని ముఖాన్ని చూచాడు. కృష్ణ పరమాత్మ ముఖాన్ని చూచాడు. ఆయన శిశువుగా ఆవిర్భవించలేదు. శ్రీమన్నారాయణునిగా ఆవిర్భవించాడు. దేవకీ వసుదేవులు నమ్మడానికి ఆ రూపములో వచ్చాడు. శ్రీమన్నారాయణుని అన్ని గుర్తులూ ఆ పిల్లవానిలో ఉన్నాయి.మధ్యభాగం అంతా తెలుపు ఉండి కనుల కొనలలో ఎర్రని జీర ఉంది. ఆయన పుండరీకాక్షుడు. నాలుగు భుజములతో నాలుగు భుజాలలో నాలుగు ఆయుధాలు కలిగి ఉన్నాడు. వక్షస్థలములో శ్రీవత్సం అనే పుట్టుమచ్చా, మెడలో కౌస్తుభ మణి ఉంది. పీతాంబరం ధరించి ఉన్నాడు. నీలమేఘశ్యామునిగా ప్రకాశిస్తున్నాడు.

మహార్హవైదూర్యకిరీటకుణ్డల త్విషా పరిష్వక్తసహస్రకున్తలమ్
ఉద్దామకాఞ్చ్యఙ్గదకఙ్కణాదిభిర్విరోచమానం వసుదేవ ఐక్షత

 వైఢూర్యమణులతో ఏర్పరచబడిన కిరీటములూ కుండలములూ, వాటి కాంతి ముంగురులను అల్లుకుని ఉన్నాయి. మొలతాడులూ కాంచీ నూపురాలూ అంగదములూ కంకణములూ, ఇవన్నీ కలిగి ఉన్న స్వామిని వసుదేవుడు చూచాడు. అప్పుడే పుట్టిన బిడ్డలో ఇవన్నీ కనపడుతున్నాయి.

స విస్మయోత్ఫుల్లవిలోచనో హరిం సుతం విలోక్యానకదున్దుభిస్తదా
కృష్ణావతారోత్సవసమ్భ్రమోऽస్పృశన్ముదా ద్విజేభ్యోऽయుతమాప్లుతో గవామ్

అందుచే ఆశ్చర్యముతో విప్పారిన కళ్ళు కలవాడై ఆననకదుంబుద్భి అన్న పేరు కలవాడైన వసుదేవుడు కృష్ణుడు  అవతరించాడన్న ఆనందములో సంభ్రమించి, స్నానం చేసి (ఆప్లుతః), వెంటనే పదివేల గోవులు దానం చేయడానికి సంకల్పించాడు (ఎన్ని గోవులను దానం చేయదలచుకున్నాడో అన్ని గోవులను దానం చేయడానికి సంకల్పించడానికి) . ఆ గోవులను కంస వధానంతరం దానం చేసి తన సంకల్పాన్ని నిలబెట్టుకున్నాడు.

అథైనమస్తౌదవధార్య పూరుషం పరం నతాఙ్గః కృతధీః కృతాఞ్జలిః
స్వరోచిషా భారత సూతికాగృహం విరోచయన్తం గతభీః ప్రభావవిత్

పరమ పురుషునిగా స్వామిని గుర్తించినాడు, పరమ పురుషుడే ఇతను అని నిశ్చయించుకుని (అవధార్య), చేతులు జోడించి, శరీరాన్ని వంచి (నత అంగః), పరమ సంతోషముతో కంసుని చెరసాలలో ఉన్నా పరమాత్మ ప్రభావం తెలుసు కాబట్టి, తన కాంతితో మొత్తం ప్రసూతి గృహాన్ని ప్రకాశింపచేస్తున్న స్వామిని చూడగానే కంసుడు ఏదో చేస్తాడన్న భయము పోయి స్తోత్రం చేస్తున్నాడు.

శ్రీవసుదేవ ఉవాచ
విదితోऽసి భవాన్సాక్షాత్పురుషః ప్రకృతేః పరః
కేవలానుభవానన్ద స్వరూపః సర్వబుద్ధిదృక్

నీవు ప్రకృతికి అతీతుడవైన పరమ పురుషుడవన్న విషయం తెలుసుకున్నాను. నీవు కేవల ఆనంద స్వరూపుడవు. అనుభవానంద స్వరూపుడవు. ఆనందమును ఆనందముగా అనుభవించుటే పరమాత్మను సాత్క్షాత్కరించుకోవడం. అనుభవించేవాడూ అనుభవించబడేవాడు అని వేరేగా ఉండరు. ఈ అనంతమైన ప్రపంచములో ఏ మూల ఉన్న వారు ఏమి ఆలోచిస్తున్నారో తెలుసు. బుద్ధిలో హృదయములో ఉన్నది ఆయనే.

స ఏవ స్వప్రకృత్యేదం సృష్ట్వాగ్రే త్రిగుణాత్మకమ్
తదను త్వం హ్యప్రవిష్టః ప్రవిష్ట ఇవ భావ్యసే

ప్రకృతి మహత్ తత్వం అహంకారం పంచభూతములూ పంచ జ్ఞ్యానేంద్రియములూ పంచ కర్మేంద్రియములూ అన్ని కలిసి ఒక అండము. అందులోంచి విరాట్ పురుషుడు పుడతాడు. అవికృతములైన ప్రకృతి మహదహంకారాలతో వికృతములైన జ్ఞ్యాన కర్మేంద్రియములు కలిగి నీ సంకల్పముతో విడిగా ఉన్నవి కలిసాయి.

యథేమేऽవికృతా భావాస్తథా తే వికృతైః సహ
నానావీర్యాః పృథగ్భూతా విరాజం జనయన్తి హి

సన్నిపత్య సముత్పాద్య దృశ్యన్తేऽనుగతా ఇవ
ప్రాగేవ విద్యమానత్వాన్న తేషామిహ సమ్భవః

ఒకదానితో ఒకటి కలిసి (సన్నిపత్య - కలవకుండా ఉండేవాటిని కలపడానికి చేసే ప్రయత్నం సన్నిపాతము.) ఒకదానితో ఒకటి సృష్టించబడినట్లుగా కనపడుతూ ఉంటాయి. కానీ ఇవి ఇప్పుడే పుట్టినవి కావు. అంతకు ముందే ఉన్నాయి. అందువలన మళ్ళీ ఇక్కడ పుట్టుట అన్న మాట లేదు.కనపడకుండా ఉన్నవి కనపడుతున్నాయి, అంతే.

ఏవం భవాన్బుద్ధ్యనుమేయలక్షణైర్గ్రాహ్యైర్గుణైః సన్నపి తద్గుణాగ్రహః
అనావృతత్వాద్బహిరన్తరం న తే సర్వస్య సర్వాత్మన ఆత్మవస్తునః

నీవు కూడా బుద్ధి చేత మాత్రమే ఊహించదగిన లక్షణములు కల, గ్రహించడానికి యోగ్యమైన గుణములతో కలిగి ఉండి కూడా ఆ గుణములతో నీవు గ్రహించబడలేదు. పరమాత్మకు ఉన్న గుణాలు వాత్సల్యమూ ఔదార్యమూ సౌందర్యమూ సౌశీలమూ మొదలైనవి. అవి పరమాత్మకు ఉన్నాయి అని మన బుద్ధితో మనం తెలుసుకోగలమా? అలా తెలుసుకోలేనప్పుడు మనమాయనను స్తోత్రం చేయగలమా. మనకుందే ప్రతీ గుణాలకు ఒక దుర్గుణం ఉంటుంది. మనమేదో ఆశించి ఆయనను కొలిస్తే మనకు ఆయన కనపడతాడా. గ్రహించబడే వాడే ఐనా మనచేత గ్రైంచబడడు
పరమాత్మ అనావృతుడు. ఆయనను ఏమీ ఆవరించలేదు.మన ఆత్మను శరీరం, దాన్ని పంచభూతాలూ, దాన్ని మహత్తూ, మొదలైనవి ఆవరిస్తాయి. మనని కప్పి పెట్టిన ముసుగులను దాటి బయటకు వెళితే గాని ఆయన కనపడడు. ఆయన చూడబడేవాడే, చూచే మనకే అన్ని అడ్డుగోడలూ ఉంటాయి.

య ఆత్మనో దృశ్యగుణేషు సన్నితి వ్యవస్యతే స్వవ్యతిరేకతోऽబుధః
వినానువాదం న చ తన్మనీషితం సమ్యగ్యతస్త్యక్తముపాదదత్పుమాన్

జ్ఞ్యానం లేని వాడు ఎదురుగా ఉండేవారు మనకన్నా భిన్నులనీ కనపడే సత్వ రజస్తమో గుణముల యందే అస్తిత్వ బుద్ధి ఉంచి నేను వేరు నీవు వేరు  వారు వేరు అనే బుద్ధి పెట్టి, తాను విడిచిపెట్టిన దాన్ని తానే తీసుకుంటాడు. నీకు ఏ వికారం లేదు. ఏ వికారం లేని నీ చేత ఈ జగత్తు పుడుతోంది రక్షించబడుతోంది లయించబడుతోంది. ప్రపంచానికి గుణాలు ఉన్నాయి, పరమాత్మకు గుణాలు లేవు. పరమాత్మకు ఏ కోరికా లేదు (అనీహ), ఆయన సృష్టించిన ప్రాణులకు అన్ని కోరికలూ ఉన్నాయి

త్వత్తోऽస్య జన్మస్థితిసంయమాన్విభో
వదన్త్యనీహాదగుణాదవిక్రియాత్
త్వయీశ్వరే బ్రహ్మణి నో విరుధ్యతే
త్వదాశ్రయత్వాదుపచర్యతే గుణైః

ఇవన్నీ నీయందు పుట్టాయి అనుకుంటారు అందరూ.

స త్వం త్రిలోకస్థితయే స్వమాయయా
బిభర్షి శుక్లం ఖలు వర్ణమాత్మనః
సర్గాయ రక్తం రజసోపబృంహితం
కృష్ణం చ వర్ణం తమసా జనాత్యయే

మూడు లోకాలనూ కాపాడటానికి తెలుపు రంగు (సత్వ గుణాన్ని) స్వీకరిస్తావు.

త్వమస్య లోకస్య విభో రిరక్షిషుర్గృహేऽవతీర్ణోऽసి మమాఖిలేశ్వర
రాజన్యసంజ్ఞాసురకోటియూథపైర్నిర్వ్యూహ్యమానా నిహనిష్యసే చమూః

రాజులనే వంక పెట్టుకుని వచ్చిన కోట్లమంది రాక్షసులను సంహరించడానికి ఈ లోకాన్ని కాపాడటానికి నీవు మా ఇంటిలో అవతరించావు

అయం త్వసభ్యస్తవ జన్మ నౌ గృహే
శ్రుత్వాగ్రజాంస్తే న్యవధీత్సురేశ్వర
స తేऽవతారం పురుషైః సమర్పితం
శ్రుత్వాధునైవాభిసరత్యుదాయుధః

ఈ కంసుడు అసభ్యుడు. నీవు మా ఇంటిలో పుట్టబోతున్నావని విని నీ అన్నలందరనూ సంహరించాడు. నీవు పుట్టావన్న మాట భటులతో వింటే ఆయుధం తీసుకుని పరిగెత్తుకుని వస్తాడు.

శ్రీశుక ఉవాచ
అథైనమాత్మజం వీక్ష్య మహాపురుషలక్షణమ్
దేవకీ తముపాధావత్కంసాద్భీతా సువిస్మితా

తనకు కలిగిన కుమారునిలో పరమాత్మ లక్షణాలను చూచి కంసుడంటే భయపడే దేవకి పరమాత్మను శుచిస్మితయై (మన ముఖములో చిరునవ్వు మనకు సమస్య పరిష్కారం అవుతుంది అని ఒక ధరియాన్ని కలిగిస్తుంది) స్తోత్రం చేసింది.

శ్రీదేవక్యువాచ
రూపం యత్తత్ప్రాహురవ్యక్తమాద్యం
బ్రహ్మ జ్యోతిర్నిర్గుణం నిర్వికారమ్
సత్తామాత్రం నిర్విశేషం నిరీహం
స త్వం సాక్షాద్విష్ణురధ్యాత్మదీపః

పరమాత్మా! నీ రూపం ఎవరికీ తెలియబడేది కాదు. అన్నిటికంటే మొదటిది. సత్వాది గుణములు లేనిది. ఉత్పత్తి వినాశాలు లేనిది. పరమాత్మ అంటే ఉన్నవాడు. ఎటువంటి వికారాలు లేనివాడవు. ఎటువంటి కోరికా లేనివాడవు. అలాంటి నీవే పరమాత్మవు, అధ్యాత్మ దీపం( పరమ సత్వ స్వరూపాన్ని ప్రకాశింపచేసేవాడవు)

నష్టే లోకే ద్విపరార్ధావసానే మహాభూతేష్వాదిభూతం గతేషు
వ్యక్తేऽవ్యక్తం కాలవేగేన యాతే భవానేకః శిష్యతేऽశేషసంజ్ఞః

ప్రళయకాలములో (బ్రహ్మ ఆయువు పూర్తి ఐన తరువతా, పరార్థ కాలములో), వ్యత్కము కాస్తా  అవ్యక్తములో చేరతాయి. అప్పుడు నీవొక్కడవే మిగులుతావు శేషుడు అన్న పేరుతో. నీ చేష్టే కాలము. కాలమనేది నీ చేష్ట.

యోऽయం కాలస్తస్య తేऽవ్యక్తబన్ధో
చేష్టామాహుశ్చేష్టతే యేన విశ్వమ్
నిమేషాదిర్వత్సరాన్తో మహీయాంస్
తం త్వేశానం క్షేమధామ ప్రపద్యే

సకల ప్రపంచమూ కాలము చేతనే పని చేస్తోంది. మనదరితో పని చేయిస్తోంది కాలం. ఆ కాలమే నీ స్వరూపం. కాలమంటే నిమేషం నుంచీ వత్స్రం వరకూ. ఆ కాలాన్ని ప్రకృతినీ  గుణాన్ని కాకుండా అన్ని క్షేమాలకూ నిలయమైన నిన్ను శరణు వేడుతున్నాను.

మర్త్యో మృత్యువ్యాలభీతః పలాయన్లోకాన్సర్వాన్నిర్భయం నాధ్యగచ్ఛత్
త్వత్పాదాబ్జం ప్రాప్య యదృచ్ఛయాద్య సుస్థః శేతే మృత్యురస్మాదపైతి

మృత్యువనే మహా భయానికి భయపడి అన్ని దిక్కులకూ పరిగెత్తి ఎక్కడా భయం లేని చోటు పొందలేక, నీ సంకల్పముతో నీ పాదాలని శరణు వేడి స్వస్థత పొందుతాడు. మృత్యువు అంటే సంసారం, ప్రకృతి యొక్క భయం.

స త్వం ఘోరాదుగ్రసేనాత్మజాన్నస్త్రాహి త్రస్తాన్భృత్యవిత్రాసహాసి
రూపం చేదం పౌరుషం ధ్యానధిష్ణ్యం మా ప్రత్యక్షం మాంసదృశాం కృషీష్ఠాః

నీవు నీ భక్తుల భయం తొలగించేవాడివి కాబట్టి ఉగ్రసేనుని పుత్రుని వలన మాకు కలిగిన భయం తొలగించవలసింది. మా కన్నులు మాంఅస్పు కన్నులు. ప్రకృతి వికారము చేత ఏరపరచిన మా కన్నులకు ప్రకృతికి అతీతమైన నీ రూపాన్ని చూపించకు

జన్మ తే మయ్యసౌ పాపో మా విద్యాన్మధుసూదన
సముద్విజే భవద్ధేతోః కంసాదహమధీరధీః

నీవు మాకు కుమారుడిగా పుట్టావని ఈ దుర్మార్గుడికి తెలియకూడదు. నీకేమవుతుందో అని ప్రతీ క్షణం భయపడుతూ ఉన్నాను

ఉపసంహర విశ్వాత్మన్నదో రూపమలౌకికమ్
శఙ్ఖచక్రగదాపద్మ శ్రియా జుష్టం చతుర్భుజమ్

నీ అలౌకికమైన నీ రూపాన్ని ఉపసంహరించు. మామూలు శిశువుగానే ఉండు.

విశ్వం యదేతత్స్వతనౌ నిశాన్తే యథావకాశం పురుషః పరో భవాన్
బిభర్తి సోऽయం మమ గర్భగోऽభూదహో నృలోకస్య విడమ్బనం హి తత్

ప్రళయ కాలములో సకల చరాచర జగత్తూ నీ కడుపులో దాచుకునే నీవు నా కడుపులో పెరిగావు. అది కేవలం విడంబనం మాత్రమే.

శ్రీభగవానువాచ
త్వమేవ పూర్వసర్గేऽభూః పృశ్నిః స్వాయమ్భువే సతి
తదాయం సుతపా నామ ప్రజాపతిరకల్మషః

ఈ రూపముతో రావడానికి కారణం, నీవు పూర్వ జన్మలో పృష్ణివి, ఈ వసుదేవుడు సుతప అనే ప్రజాపతి. మీరు బ్రహ్మ చేత ఆజ్ఞ్యాపించబడి ఉత్తమ సృష్టి జరపాలని అన్ని ఇంద్రియములనూ నిగ్రహించి వర్షమునూ గాలినీ మంచునూ అన్ని గుణాలనూ భరిస్తూ ప్రాణాయామముతో మనసు యొక్క మురికి తొలగించుకున్నవారై గాలి వలన రాలిన ఆకులు మాత్రం తింటూ పరిశుద్ధమైన మనసుతో నానుండి కోరదలచి పన్నెండువేల దివ్య సంవత్సరాలు నన్ను ఆరాధించారు (నాలుగు యుగములు).

యువాం వై బ్రహ్మణాదిష్టౌ ప్రజాసర్గే యదా తతః
సన్నియమ్యేన్ద్రియగ్రామం తేపాథే పరమం తపః

వర్షవాతాతపహిమ ఘర్మకాలగుణానను
సహమానౌ శ్వాసరోధ వినిర్ధూతమనోమలౌ

శీర్ణపర్ణానిలాహారావుపశాన్తేన చేతసా
మత్తః కామానభీప్సన్తౌ మదారాధనమీహతుః

ఏవం వాం తప్యతోస్తీవ్రం తపః పరమదుష్కరమ్
దివ్యవర్షసహస్రాణి ద్వాదశేయుర్మదాత్మనోః

తదా వాం పరితుష్టోऽహమమునా వపుషానఘే
తపసా శ్రద్ధయా నిత్యం భక్త్యా చ హృది భావితః

మీ తపస్సుకూ శ్రద్ధకూ భక్తికీ సంతోషించిన నేను

ప్రాదురాసం వరదరాడ్యువయోః కామదిత్సయా
వ్రియతాం వర ఇత్యుక్తే మాదృశో వాం వృతః సుతః

మీకు వరములు ఇవ్వదలచి ఆవ్రిభవించాను. మీరు నన్ను చూచి మీ కనులు మిరుమిట్లు గొలపగా నా వంటి కొడుకుని కావాలి అని అడిగారు.

అజుష్టగ్రామ్యవిషయావనపత్యౌ చ దమ్పతీ
న వవ్రాథేऽపవర్గం మే మోహితౌ దేవమాయయా

భార్యా భరతల వైవాహిక జీవితాన్ని మీరు అనుభవించకపోవడము వలన మీరు గ్రామ్య విష్యాలను అడిగారు. నా మాయతో మోహించబడి నన్ను కొడుకుగా అడిగారు తప్ప మోక్షాన్ని కోరలేదు.

గతే మయి యువాం లబ్ధ్వా వరం మత్సదృశం సుతమ్
గ్రామ్యాన్భోగానభుఞ్జాథాం యువాం ప్రాప్తమనోరథౌ

అలాంటి వరమును మీకు ఇచ్చి నేను అంతర్థానమవ్వగా మీరు మీ ఇంటికి వెళ్ళి గ్రామ్యమైన అన్ని అనుభూతులనూ పొంది కాలం గడుపుతున్నారు.

అదృష్ట్వాన్యతమం లోకే శీలౌదార్యగుణైః సమమ్
అహం సుతో వామభవం పృశ్నిగర్భ ఇతి శ్రుతః

నాలాంటి వాడు ఇంకొకరు లేరు కాబట్టి, నేనే మీకు కుమారునిగా పుట్టాను. అప్పుడు నన్ను పృష్ణి గర్భుడు అన్నారు

తయోర్వాం పునరేవాహమదిత్యామాస కశ్యపాత్
ఉపేన్ద్ర ఇతి విఖ్యాతో వామనత్వాచ్చ వామనః

తరువాత మీరే అథితి కశ్యపులు అవ్వగా మీకు వామనుడిగా పుట్టాను.

తృతీయేऽస్మిన్భవేऽహం వై తేనైవ వపుషాథ వామ్
జాతో భూయస్తయోరేవ సత్యం మే వ్యాహృతం సతి

మూడవ సారి నేను మీకు ఇలా పుట్టాను. మూడవ జన్మలో అదే రూపముతో (నా దివ్య రూపముతో ) నేను చెప్పినది మీరు నమ్మడానికి ఇలా ఈ రూపముతో వచ్చాను. నీ పూర్వ జన్మ జ్ఞ్యానం కూడా నీకు కలగడానికి ఇలా కనపడ్డాను

ఏతద్వాం దర్శితం రూపం ప్రాగ్జన్మస్మరణాయ మే
నాన్యథా మద్భవం జ్ఞానం మర్త్యలిఙ్గేన జాయతే

లేకపోతే మానవుడిగా ఉన్నవాడికి పూర్వ జన్మ జ్ఞ్యానం పరమాత్మ జ్ఞ్యానం కలుగుతుందా మానవులకు.

యువాం మాం పుత్రభావేన బ్రహ్మభావేన చాసకృత్
చిన్తయన్తౌ కృతస్నేహౌ యాస్యేథే మద్గతిం పరామ్

మీరు నన్ను కొడుకుగానూ పెంచుతారూ, పరమాత్మగానూ పెంచుతారు. ఇలా చాలా మార్లు నన్నే ధ్యానం చేస్తూ ప్రేమగలవారై చివరికి అవసానములో నా గత్నిని చేరతారు.

శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యుక్త్వాసీద్ధరిస్తూష్ణీం భగవానాత్మమాయయా
పిత్రోః సమ్పశ్యతోః సద్యో బభూవ ప్రాకృతః శిశుః

ఇలా చెప్పి స్వామి మౌనం వహించాడు. దేవకీ దేవి చెప్పిన దాని ప్రకారం ప్రాకృతి శిశువు అయ్యాడు తన మాయచేతనే.

తతశ్చ శౌరిర్భగవత్ప్రచోదితః
సుతం సమాదాయ స సూతికాగృహాత్
యదా బహిర్గన్తుమియేష తర్హ్యజా
యా యోగమాయాజని నన్దజాయయా

తరువాత స్వామి వసుదేవిడికి ఏమి చేయాలో చెప్పాడు. వ్రేపల్లెకు తనను తీసుకుని వెళ్ళమనీ, అక్కడున్న అమ్మాయిని ఇక్కడకు చేరచమనీ చెప్పగా,ఇంతలోనే యోగమాయ కూడా యశోదకు పుట్టింది. ఈ యోగ మాయ పుట్టిన తేదీనే మహర్నవమీ అంటాము. ఒకే రాత్రిలో ఈ రెండూ ఉండాలి. మధ్య రాత్రి కృష్ణుడు పుట్టాడు, అదే రాత్రిన అమ్మవారూ పుట్టారు.కృష్ణాష్టమి అంటే ఇద్దరిదీ అవుతుంది. నవమీ అష్టమీ ఒకే రాత్రి ఉంటేనే కృష్ణాష్టమి జరపాలి. రామ నవమి కూడా నవమీ దశమీ కలిస్తేనే జరపాలి.

తయా హృతప్రత్యయసర్వవృత్తిషు ద్వాఃస్థేషు పౌరేష్వపి శాయితేష్వథ
ద్వారశ్చ సర్వాః పిహితా దురత్యయా బృహత్కపాటాయసకీలశృఙ్ఖలైః

ఆమె పుడితే గానీ అందరూ నిదురపోరు. ఆమె చేత మన సకల ఇంద్రియాలూ నిదురపోతాయి. ద్వారపాలకులందరూ పడుకోబెట్టబడ్డారు. ద్వారాలకు ఉక్కుతో చేసిన గడియలు గట్టిగా మూసుకుని ఉన్నాయి. అంత పెద్ద గడియలూ ద్వారాలూ కృష్ణుడికి వాహనమైన వసుదేవుడికి

తాః కృష్ణవాహే వసుదేవ ఆగతే స్వయం వ్యవర్యన్త యథా తమో రవేః
వవర్ష పర్జన్య ఉపాంశుగర్జితః శేషోऽన్వగాద్వారి నివారయన్ఫణైః

సూర్యుడు వస్తే చీకటి పోయినట్లుగా అన్ని ద్వారములూ తమకు తాముగానే తెరుచుకున్నాయి. పర్జన్యుడు కూడా మెల్లగా ఉరుముతూ వర్షించాడు. వానపడుతూ ఉంటే స్వామి మీద వాన పడకుండా పడగలతో వర్షాన్ని ఆపుతూ శేషుడు గొడుగు పట్టి వెంట వచ్చాడు

మఘోని వర్షత్యసకృద్యమానుజా గమ్భీరతోయౌఘజవోర్మిఫేనిలా
భయానకావర్తశతాకులా నదీ మార్గం దదౌ సిన్ధురివ శ్రియః పతేః

ఇలా చాలా రోజుల నుంచీ వర్షం పడుతూ ఉంటే యమానుజ (యమున) గంభీరమైన ప్రవాహముతో భయం కలిగించే వందల సుడిగుండాలు ఉన్న ఆ నది శ్రీరామచంద్రునికి సముద్ర దాటి ఇచ్చినట్లుగా కృష్ణుడికి యమున దారి ఇచ్చింది. (పాద్మ పురాణములో ఉంది ఈ కథ - వసుదేవుడు ఎక్కడా ఆగకుండా యమునా నదిలోకి దిగాడు, అలా దిగుతూ ఉండి ఒక్కొక్క భాగమూ మునుగూ ఉండగా నాసిక వరకూ వచ్చింది, నాసిక తగలగానే ఒక్కసారిగా యమున  ఉదృతి తగ్గిపోయి దారి ఇచ్చింది. అవతల వడ్డుకు వెళ్ళగానే యమున తన రూపముతో వసుదేవుడికి ప్రత్యక్షమై, పరమాత్మ పాదాలను కడగాలని అలా పొంగాను కానీ నీకు ఆపద కలిగించాలని కాదు అని క్షమాపణ కోరింది. సంసారములో ఉన్నవారంతా ఈ భావనతో ఉంటే (మనతోనే భగవానుడు ఉన్నాడు) అప్పుడు సంసారములో మునగరు వసుదేవునిలాగ.యమునా వసుదేవ సంవాదం అని పాద్మపురాణములో పదహారు లోకాలు ఉన్నాయి)

నన్దవ్రజం శౌరిరుపేత్య తత్ర తాన్
గోపాన్ప్రసుప్తానుపలభ్య నిద్రయా
సుతం యశోదాశయనే నిధాయ తత్
సుతాముపాదాయ పునర్గృహానగాత్

నందవ్రజానికి వెళ్ళి చూడగా అందరూ పడుకుని ఉన్నారు. యశోదమ్మ పక్కలో కుమారున్ని పడుకోబెట్టి అక్కడ ఉన్న కూతురుని తీసుకుని వచ్చాడు

దేవక్యాః శయనే న్యస్య వసుదేవోऽథ దారికామ్
ప్రతిముచ్య పదోర్లోహమాస్తే పూర్వవదావృతః

అమ్మాయిని దేవకి పక్కలో ఉంచుకుని తన సంకెళ్ళను తాను కట్టుకున్నాడు.

యశోదా నన్దపత్నీ చ జాతం పరమబుధ్యత
న తల్లిఙ్గం పరిశ్రాన్తా నిద్రయాపగతస్మృతిః

యశొదకు ప్రసవించానని తెలుసు కానీ ఆ  ప్రసవ వేదనలో అలసటలో పుట్టినది ఆడ బిడ్డా మగ బిడ్డా అని తెలియలేదు. ఆమెకు స్మృతి పోయి ఉంది.
                                                            సర్వం శ్రీ కృష్ణార్పణమస్తు 

శ్రీమద్భాగవతం దశమ స్కంధం రెండవ అధ్యాయం

                                                ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ
శ్రీమద్భాగవతం దశమ స్కంధం రెండవ అధ్యాయం

శ్రీశుక ఉవాచ
ప్రలమ్బబకచాణూర తృణావర్తమహాశనైః
ముష్టికారిష్టద్వివిద పూతనాకేశీధేనుకైః

ప్రలంబ బక చాణూర తృణావర్త మొదలైన అనుచరులని తీసుకుని యదువంశ రాజులతో యుద్ధం చేసాడు

అన్యైశ్చాసురభూపాలైర్బాణభౌమాదిభిర్యుతః
యదూనాం కదనం చక్రే బలీ మాగధసంశ్రయః

ఇతని బాధలను భరించలేక అందరూ వేరు వేరు దేశాలకు వెళ్ళిపోయారు

తే పీడితా నివివిశుః కురుపఞ్చాలకేకయాన్
శాల్వాన్విదర్భాన్నిషధాన్విదేహాన్కోశలానపి

ఏకే తమనురున్ధానా జ్ఞాతయః పర్యుపాసతే
హతేషు షట్సు బాలేషు దేవక్యా ఔగ్రసేనినా

వెళ్ళలేని వారు  అతని ఆధిపత్యాన్ని ఒప్పుకున్నారు

సప్తమో వైష్ణవం ధామ యమనన్తం ప్రచక్షతే
గర్భో బభూవ దేవక్యా హర్షశోకవివర్ధనః

ఇలా ఆరుగురు చనిపోగా ఏడవ గర్భం ఐన ఆదిశేషుడు గర్భములో పుట్టాడు. దుఃఖాన్నీ సంతోషాన్నీ పెంచే గర్భం ఇది.

భగవానపి విశ్వాత్మా విదిత్వా కంసజం భయమ్
యదూనాం నిజనాథానాం యోగమాయాం సమాదిశత్

పరమాత్మ కూడా దేవకీ వసుదేవులకూ కంసుని వలన కలిగే భయం తెలుసుకుని, తనను దిక్కుగా నమ్ముకున్న యాదవులకు క్షేమం కలిగించడానికి తన యోగమాయను, గోవులూ గోపాలురూ ఉన్న గోకులానికి వెళ్ళి

గచ్ఛ దేవి వ్రజం భద్రే గోపగోభిరలఙ్కృతమ్
రోహిణీ వసుదేవస్య భార్యాస్తే నన్దగోకులే
అన్యాశ్చ కంససంవిగ్నా వివరేషు వసన్తి హి

నందగోకులములో వసుదేవుని భార్య ఐన రోహిణి ఉంది. వారు కూడా కంసునికి భయపడి అక్కడ ఉన్నారు. నా అంశ ఐన ఆదిశేషుడిని తీసుకుని వెళ్ళి

దేవక్యా జఠరే గర్భం శేషాఖ్యం ధామ మామకమ్
తత్సన్నికృష్య రోహిణ్యా ఉదరే సన్నివేశయ

రోహిణీ గర్భములో ప్రవేశపెట్టు, తరువాత నేను దేవకికి కొడుకుగా పుడతాను

అథాహమంశభాగేన దేవక్యాః పుత్రతాం శుభే
ప్రాప్స్యామి త్వం యశోదాయాం నన్దపత్న్యాం భవిష్యసి

నీవు నందగోప యశోదలకు ఆడపిల్లగా జన్మించు

అర్చిష్యన్తి మనుష్యాస్త్వాం సర్వకామవరేశ్వరీమ్
ధూపోపహారబలిభిః సర్వకామవరప్రదామ్

అలా పుట్టిన నిన్ను మనుషులు తమ సకల కోరికలూ తీర్చే దానిగా నిన్ను ఆరాధ్సితారు. ధూపములతో దీపములతో నైవేద్యములతో నిన్ను ఆరాధిస్తారు.

నామధేయాని కుర్వన్తి స్థానాని చ నరా భువి
దుర్గేతి భద్రకాలీతి విజయా వైష్ణవీతి చ

నీకు ఎన్నో పేర్లు పెడతారు, ఎన్నో దేవాలయాలు కడతారు. దుర్గా భద్ర కాళీ విజయా వైష్ణవీ

కుముదా చణ్డికా కృష్ణా మాధవీ కన్యకేతి చ
మాయా నారాయణీశానీ శారదేత్యమ్బికేతి చ

కుముదా చండికా కృష్ణా మాధవీ కన్యకా మాయా నారాయణీ ఈశానీ శారదా అంబికా అనే ఈ పేర్లతో నిన్ను ఆరాధిస్తారు. నిన్ను కామప్రదాయినిగా ఆరాధిస్తారు అందరూ

గర్భసఙ్కర్షణాత్తం వై ప్రాహుః సఙ్కర్షణం భువి
రామేతి లోకరమణాద్బలభద్రం బలోచ్ఛ్రయాత్

ఇక్కడినుంచి గర్భాన్ని లాగి అక్కడ పుట్టాడు కాబట్టి అతనిని సంకర్షణుడు అంటారు. లోకం మొత్తాన్ని ఆనందింపచేస్తాడు కాబట్టి రాముడనీ, బలం ఉన్నవాడు కాబట్టి బలుడనీ, బలరాముడనీ అంటారు

సన్దిష్టైవం భగవతా తథేత్యోమితి తద్వచః
ప్రతిగృహ్య పరిక్రమ్య గాం గతా తత్తథాకరోత్

యోగ మాయ స్వామి చెప్పిన మాటలకు సరే అని , ప్రదక్షిణం చేసి భూలోకానికి వెళ్ళి గర్భాన్ని తీసుకుని రోహిణి యందు ఉంచగా

గర్భే ప్రణీతే దేవక్యా రోహిణీం యోగనిద్రయా
అహో విస్రంసితో గర్భ ఇతి పౌరా విచుక్రుశుః

అయ్యో దేవకి కడుపు జారిపోయిందీ అని లోకులు చెప్పుకున్నారు

భగవానపి విశ్వాత్మా భక్తానామభయఙ్కరః
ఆవివేశాంశభాగేన మన ఆనకదున్దుభేః

పరమాత్మ కూడా లోకానికి అభయమిచ్చేవాడు వసుదేవుడి మనసులో ప్రవేశించాడు

స బిభ్రత్పౌరుషం ధామ భ్రాజమానో యథా రవిః
దురాసదోऽతిదుర్ధర్షో భూతానాం సమ్బభూవ హ

పరమాత్మ తేజస్సు పొందిన వసుదేవుడు రెండవ సూర్యునిలాగ ప్రకాశించాడు.లోకములో ఎవ్వరూ వసుదేవున్ని చూసి తట్టుకోలేనంత తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్నాడు 

తతో జగన్మఙ్గలమచ్యుతాంశం సమాహితం శూరసుతేన దేవీ
దధార సర్వాత్మకమాత్మభూతం కాష్ఠా యథానన్దకరం మనస్తః

పరమాత్మ యొక్క  అంశం వసుదేవుని ద్వారా దేవకి లోనికి ప్రవేశించింది. ఆ తేజస్సుని దేవకి వహిస్తోంది.

సా దేవకీ సర్వజగన్నివాస నివాసభూతా నితరాం న రేజే
భోజేన్ద్రగేహేऽగ్నిశిఖేవ రుద్ధా సరస్వతీ జ్ఞానఖలే యథా సతీ

సకల జగత్తునూ తనలో ఉంచుకున్న జగన్నివాసునికి నివాసమైనది దేవకి. అయినా అంతగా ప్రకాశించలేదు. పైన మూసి వేసిన దీప శిఖలాగ కంసుని ఇంటిలో ఉండటం వలన ఉత్సాహముగా ఉండలేదు. దుర్మార్గుడైన వాడికి వచ్చిన విద్యలాగ దేవకి కూడా శోభించలేదు.

తాం వీక్ష్య కంసః ప్రభయాజితాన్తరాం
విరోచయన్తీం భవనం శుచిస్మితామ్
ఆహైష మే ప్రాణహరో హరిర్గుహాం
ధ్రువం శ్రితో యన్న పురేయమీదృశీ

కంసుడు చూసాడు ఈమె ప్రకాశిస్తూ ఉండటం. ఎందుకంటే ఇన్ని గర్భాలు ధరించింది కానీ దేవకి ఇంత తేజస్సుతో విరాజిల్లలేదు. నన్ను కాపాడుకోవడానికి నేనేమి చేయాలి. ఇప్పుడు ఈమెను చంపితే ఆడదాన్నీ చెల్లెలనూ గర్భవతినీ చంపితే కీర్తీ సంపదా ఆయువూ పోతుంది.

కిమద్య తస్మిన్కరణీయమాశు మే యదర్థతన్త్రో న విహన్తి విక్రమమ్
స్త్రియాః స్వసుర్గురుమత్యా వధోऽయం యశః శ్రియం హన్త్యనుకాలమాయుః

స ఏష జీవన్ఖలు సమ్పరేతో వర్తేత యోऽత్యన్తనృశంసితేన
దేహే మృతే తం మనుజాః శపన్తి గన్తా తమోऽన్ధం తనుమానినో ధ్రువమ్

అలా ఆమెను చంపి నేను బతికినా నన్ను అందరూ జీవచ్చవమే అంటారు. శరీరం పోయిన తరువాత కూడా పర దుర్మార్గుడు వీడు అంటే అటువంటి చావు నీచమైన చావు. చనిపోయిన తరువాత కూడా నిందించబడే జన్మ నికృష్ట జన్మ. ఇపుడు నేను ఈమెను చంపితే నేను బతికున్నంతకాలమూ, చనిపోయిన తరువాత కూడా ప్రజలు నన్ను అసహ్యించుకుంటారు.

ఇతి ఘోరతమాద్భావాత్సన్నివృత్తః స్వయం ప్రభుః
ఆస్తే ప్రతీక్షంస్తజ్జన్మ హరేర్వైరానుబన్ధకృత్

ఈ చెడ్డపేరు నాకెందుకు అని, ఆమెను చంపకుండా ఎప్పుడు కుమారుడు పుడతాడా అని చూస్తూ

ఆసీనః సంవిశంస్తిష్ఠన్భుఞ్జానః పర్యటన్మహీమ్
చిన్తయానో హృషీకేశమపశ్యత్తన్మయం జగత్

కూర్చున్నా నిలబడ్డా అటూ ఇటూ తిరుగుతూ ఉన్నా, తింటున్నా భూమంతా పర్యటిస్తున్నా, కృష్ణుడి గురించే చింతిస్తూ ఉన్నాడు. అతనికి అంతా విష్ణు మయం అయ్యింది. మొత్తం ప్రపంచం అంతా హరి మయం అయింది.

బ్రహ్మా భవశ్చ తత్రైత్య మునిభిర్నారదాదిభిః
దేవైః సానుచరైః సాకం గీర్భిర్వృషణమైడయన్

బ్రహ్మా శంకరుడూ నారదాదులు దేవతలతో వేదములతో సహా వచ్చారు. స్తోత్రం చేసారు

సత్యవ్రతం సత్యపరం త్రిసత్యం
సత్యస్య యోనిం నిహితం చ సత్యే
సత్యస్య సత్యమృతసత్యనేత్రం
సత్యాత్మకం త్వాం శరణం ప్రపన్నాః

ఇది బ్రహ్మగారి యొక్క స్తోత్రం. సకల ఉపనిషద్జ్యానం.
పరమాత్మ సత్యమే వ్రతముగా కలవాడు. సత్యము కంటే పరుడు. పరమాత్మ ఎప్పుడూ ఉండే వాడు, త్రికాల సత్యం. సత్యమునకూ ఇతనే కారణం. సత్యములో ఉన్నవాడూ ఇతనే. సత్యమునకు తాను సత్యము. సత్యముతోనే సకల జగత్తునూ చూచేవాడు. ఇతను సత్యాత్మకుడు

ఏకాయనోऽసౌ ద్విఫలస్త్రిమూలశ్చతూరసః పఞ్చవిధః షడాత్మా
సప్తత్వగష్టవిటపో నవాక్షో దశచ్ఛదీ ద్విఖగో హ్యాదివృక్షః

సంసార మహావృక్షం ఇది. దీనికి ఒక్కడే ఆధారం. పరమాత్మ. దానికి రెండు ఉంటాయి. జీవాత్మ పరమాత్మ. దానికి మూడు మూలమైనవి. సత్వమూ రజస్సూ తమస్సూ. నాలుగు రసాలు ఉంటాయి, ధర్మార్థ కామ మోక్షాలు ఉంటాయి. ఐదు ప్రాణములు, ఆరు అరిషడ్వర్గాలు ఆత్మ,
పంచభూతములూ, మనసూ బుద్ధి అనే ఏడూ త్వక్కులూ, అహంకారాన్ని కలుపుకుంటే ఎనిమిది శాఖలు,
నవ ఇంద్రియములూ, పది ఇంద్రియములు. రెండే పక్షులు.  ఒకటి జీవాత్మ రెండవది పరమాత్మ. ఇదే సంసార వృక్షం.

త్వమేక ఏవాస్య సతః ప్రసూతిస్త్వం సన్నిధానం త్వమనుగ్రహశ్చ
త్వన్మాయయా సంవృతచేతసస్త్వాం పశ్యన్తి నానా న విపశ్చితో యే

నీవు మాత్రమే సకల జగత్తుకూ కారణం. నీవే ఉండేవాడవూ కాపాడేవాడవు, నీ మాయతోనే నిన్ను చూస్తారు, నీ మాయతోనే నిన్ను చూడరు

బిభర్షి రూపాణ్యవబోధ ఆత్మా క్షేమాయ లోకస్య చరాచరస్య
సత్త్వోపపన్నాని సుఖావహాని సతామభద్రాణి ముహుః ఖలానామ్

సకల చరాచర జగత్తు క్షేమానికి నీవు ఎన్నో అవతారాలు ధరిస్తావు. సత్వగుణముతో కూడుకున్నవీ, సుఖమును కలిగించేవి ఐనవి, సత్పురుషులకు సుఖావహములూ దుర్మార్గులకు అమంగళ కరములు నీ అవతారాలు

త్వయ్యమ్బుజాక్షాఖిలసత్త్వధామ్ని సమాధినావేశితచేతసైకే
త్వత్పాదపోతేన మహత్కృతేన కుర్వన్తి గోవత్సపదం భవాబ్ధిమ్

నీయందు మనసు లగ్నం చేసి నీ పాదాలనే నావతో సంసార సముద్రాన్ని గోపాదములా దాటుతారు

స్వయం సముత్తీర్య సుదుస్తరం ద్యుమన్
భవార్ణవం భీమమదభ్రసౌహృదాః
భవత్పదామ్భోరుహనావమత్ర తే
నిధాయ యాతాః సదనుగ్రహో భవాన్

అటువంటి వారు సంసార సముద్రాన్ని తాము దాటి దాట లేని వారికి కూడా వారు దారి చూపుతారు. ఇది సత్పురుషుల యొక్క ప్రభావం. వారిని నీవు  అనుగ్రహిస్తావు. వారు లోకాలను నీ అనుగ్రహ రూపముగా అనుగ్రహిస్తారు.

యేऽన్యేऽరవిన్దాక్ష విముక్తమానినస్
త్వయ్యస్తభావాదవిశుద్ధబుద్ధయః
ఆరుహ్య కృచ్ఛ్రేణ పరం పదం తతః
పతన్త్యధోऽనాదృతయుష్మదఙ్ఘ్రయః

మహానుభావా, అపరిశుద్ధమైన బుద్ధి కలవారు స్వర్గానికి వెళ్ళినా అక్కడినుంచి భ్రష్టులవుతారు. ఎందుకంటే పరమాత్మ పాద పద్మాలను ఆదరించిన వారు ఎంత జ్ఞ్యానవంతులై ఎన్ని లోకాలకూ వెళ్ళినా మళ్ళీ అక్కడినుంచి తిరిగి కిందబడతారు.

తథా న తే మాధవ తావకాః క్వచిద్భ్రశ్యన్తి మార్గాత్త్వయి బద్ధసౌహృదాః
త్వయాభిగుప్తా విచరన్తి నిర్భయా వినాయకానీకపమూర్ధసు ప్రభో

అదే నీవు కాపాడితే వారు అంతటా క్షేమముగా ఉంటారు. శుద్ధ సత్వ గుణాన్నే ఆశ్రయిస్తారు. నీవు

సత్త్వం విశుద్ధం శ్రయతే భవాన్స్థితౌ
శరీరిణాం శ్రేయౌపాయనం వపుః
వేదక్రియాయోగతపఃసమాధిభిస్
తవార్హణం యేన జనః సమీహతే

నీ శరీరం ఎలాంటిది అంటే. నీయందు అమితమైన భక్తి కలిగిన వారికి కానుక వంటిది.

సత్త్వం న చేద్ధాతరిదం నిజం భవేద్
విజ్ఞానమజ్ఞానభిదాపమార్జనమ్
గుణప్రకాశైరనుమీయతే భవాన్
ప్రకాశతే యస్య చ యేన వా గుణః

వేదాలు క్రియలూ యోగములూ తపస్సూ సమాధి అనే వాటితో నిన్ను ఆరాధించేవారికి సత్వగుణం వారి దగ్గర లేకుంటే ఆ విజ్ఞ్యానం అంతా అజ్ఞ్యానం అవుతుంది.నీ గుణాలను చూస్తే ఎవరినా నీవే పరమాత్మ అని గుర్తుపడతారు. 

న నామరూపే గుణజన్మకర్మభిర్నిరూపితవ్యే తవ తస్య సాక్షిణః
మనోవచోభ్యామనుమేయవర్త్మనో దేవ క్రియాయాం ప్రతియన్త్యథాపి హి

మాలాంటి వారికైతే నీ పేరేంటి రూపేంటి అని అడగాలి గానీ నీ విషయములో ఏమీ అడగక్కరలేదు. నిన్ను చూడటముతోనే గుర్తుపడతారు. నీ రూపమే చెబుతుంది. మనసుతో వాక్కుతో శరీరముతో నీ మార్గమిలా ఉంటుంది అని ఎవరూ ఊహించలేరు.

శృణ్వన్గృణన్సంస్మరయంశ్చ చిన్తయన్
నామాని రూపాణి చ మఙ్గలాని తే
క్రియాసు యస్త్వచ్చరణారవిన్దయోర్
ఆవిష్టచేతా న భవాయ కల్పతే

ఐనా నీ కథలు వింటూ నీ నామాన్ని జపిస్తూ స్మరిస్తూ పరమ మంగళమైన నీ నామాలనూ స్మరించిన వాడు మళ్ళీ సంసారములోకి రాడు

దిష్ట్యా హరేऽస్యా భవతః పదో భువో
భారోऽపనీతస్తవ జన్మనేశితుః
దిష్ట్యాఙ్కితాం త్వత్పదకైః సుశోభనైర్
ద్రక్ష్యామ గాం ద్యాం చ తవానుకమ్పితామ్

నీ అనుగ్రహముతో నీవు భూమి మీద అడుగుపెడుతున్నావు. పెద్ద బరువు పడితేనే చిన్న బరువు పోదు. గీతను చిన్నది చేయాలంటే దాని పక్కన పెద్ద గీతను గీసినట్లుగా పెద్ద బరువును తొలగించడానికి నీవు వస్తున్నావు. ఇప్పటినుంచీ భూమినీ స్వర్గాన్ని నీ పాదచిహ్నములతో చూసి  మేము తరిస్తాము

న తేऽభవస్యేశ భవస్య కారణం వినా వినోదం బత తర్కయామహే
భవో నిరోధః స్థితిరప్యవిద్యయా కృతా యతస్త్వయ్యభయాశ్రయాత్మని

మేము పుట్టాలంటే మా పాపాలూ కర్మలూ కారణం. నీవు పుట్టడానికి నీ వినోదం తప్ప వేరే కారణాలు మేము ఊహించలేము. సృష్టి రక్షణా ప్రళయాలు నీకు అన్నీ వినోదాలే కదా. నీవు అభయమూర్తివి

మత్స్యాశ్వకచ్ఛపనృసింహవరాహహంస
రాజన్యవిప్రవిబుధేషు కృతావతారః
త్వం పాసి నస్త్రిభువనం చ యథాధునేశ
భారం భువో హర యదూత్తమ వన్దనం తే

మత్స్య హయగ్రీవ కూర్మ నృసింహ వరాహ రాజన్య విప్ర అవతారాలలో నీవు పుట్టి మమ్ము కాపాడావో. ఇది వరకు ఎలా కాపాడి భూభారాన్ని తొలగించావో ఇప్పుడు కూడా అటువంటి పని చేస్తున్న నీకు నమస్కారం.

దిష్ట్యామ్బ తే కుక్షిగతః పరః పుమాన్
అంశేన సాక్షాద్భగవాన్భవాయ నః
మాభూద్భయం భోజపతేర్ముమూర్షోర్
గోప్తా యదూనాం భవితా తవాత్మజః

ఇలా స్తోత్రం చేసి "అమ్మా, అదృష్టం వలన పరమాత్మ నీ కడుపులో చేరాడు, మనం అందరికీ మేలు చేయడానికి. చావబోతున్న కంసుని వలన మీరు భయపడకండి. నీ కుమారుడు సకల యదువంశం వారినీ కాపాడతాడు"

శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యభిష్టూయ పురుషం యద్రూపమనిదం యథా
బ్రహ్మేశానౌ పురోధాయ దేవాః ప్రతియయుర్దివమ్

బ్రహ్మ శంకరున్ని ముందర పెట్టుకుని దేవతలు వెళ్ళిపోయారు.


                                                        సర్వం శ్రీ కృష్ణార్పణమస్తు

శ్రీమద్భాగవతం దశమ స్కంధం ప్రథమాధ్యాయం

                                                        ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ

శ్రీమద్భాగవతం దశమ స్కంధం ప్రథమాధ్యాయం

శ్రీరాజోవాచ
కథితో వంశవిస్తారో భవతా సోమసూర్యయోః
రాజ్ఞాం చోభయవంశ్యానాం చరితం పరమాద్భుతమ్

మీరు ఇంతవరకూ సూర్య వంశముల చరిత్రను, పరమ ఆశ్చర్యకరమైన వారి అద్భుత చరితాన్నీ, పరమ ధర్మశీలుడైన యదువు గురించీ చెప్పావు.

యదోశ్చ ధర్మశీలస్య నితరాం మునిసత్తమ
తత్రాంశేనావతీర్ణస్య విష్ణోర్వీర్యాణి శంస నః

అవతీర్య యదోర్వంశే భగవాన్భూతభావనః
కృతవాన్యాని విశ్వాత్మా తాని నో వద విస్తరాత్

పరమాత్మ శ్రీకృష్ణుని గురించి నాకు విస్తారముగా చెప్పవలసింది. సకల చరాచహ్ర విశ్వాన్నీ సృష్టించే పరమాత్మ యదువంశములో పుట్టి ఏమేమి పనులు చేసాడు

నివృత్తతర్షైరుపగీయమానాద్భవౌషధాచ్ఛ్రోత్రమనోऽభిరామాత్
క ఉత్తమశ్లోకగుణానువాదాత్పుమాన్విరజ్యేత వినా పశుఘ్నాత్

పరమాత్మ చరిత్ర వింటూ ఉండి చాలు అని ఎవరైనా అంటారు. ఆశ తొలగినవారి చేత గానం చేయబడేది ఆయన చరిత్ర. సంసారానికి మందు ఆయన చరిత్ర. కొన్ని మాటలు వినడానికి బాగుంటాయి, కొన్న్ని మాటలు మనసుకు బాగుంటాయి. కానీ స్వామి మాటలు రెంటికీ నచ్చుతాయి. చెవులకూ మనసుకూ సుందరమైనది స్వామి కథా. అటువంటి ఉత్తమ శ్లోకుడైన పరమాత్మ గుణాలను చెబుతుంటే కసాయి వాడు తప్ప ఎవరు చాలు అని అంటాడు

పితామహా మే సమరేऽమరఞ్జయైర్దేవవ్రతాద్యాతిరథైస్తిమిఙ్గిలైః
దురత్యయం కౌరవసైన్యసాగరం కృత్వాతరన్వత్సపదం స్మ యత్ప్లవాః

మా తాతగార్లైన వారు బీష్మాదులను గెలిచారు. అతిరథ మహారథులను గెలిచారు మా తాతగార్లు. కౌరవ సంగ్రామమనే సాగరములో తిమింగలముల వంటి వారైన బీష్మాదులని, అటువంటి కౌరవ సముద్రాన్ని ఏ మహానుభావున్ని పడవగా చేసుకుని దాటారో ఆయన గురించి చెప్పు. ఆయనను ఆశ్రయించడం వలన ఆ సముద్రం వారికి దూడ పాదం వంటిదైంది.
నన్ను ఏ మహానుభావుడు చక్రం ధరించి కడుపులో ఉండగా అశ్వద్ధామ అస్త్రం నుండి కాపాడాడో అటువంటి వాడు నాకు శరణం, వాడే నాకు రక్షకుడు.

ద్రౌణ్యస్త్రవిప్లుష్టమిదం మదఙ్గం సన్తానబీజం కురుపాణ్డవానామ్
జుగోప కుక్షిం గత ఆత్తచక్రో మాతుశ్చ మే యః శరణం గతాయాః

వీర్యాణి తస్యాఖిలదేహభాజామన్తర్బహిః పూరుషకాలరూపైః
ప్రయచ్ఛతో మృత్యుముతామృతం చ మాయామనుష్యస్య వదస్వ విద్వన్

ఎల్ల శరీర ధారులకూ లోపలా వెలుపలా ఉంటాడు స్వామి. హృదయములో పురుషునిగా, అంతర్యామిగా, ఉంటాడు. బయట కాలముగా ఉంటాడు. కనపడేది కాలం, కనపడకుండా ఉండేవాడు అంతర్యామి. మాయామానుష విగ్రహుడు, మృత్యువునూ ప్రసాదిస్తున్నాడు, మోక్షాన్నీ ప్రసాదిస్తున్నాడు. ఆ స్వామి యొక్క చరిత్రను నాకు వివరించండి

రోహిణ్యాస్తనయః ప్రోక్తో రామః సఙ్కర్షణస్త్వయా
దేవక్యా గర్భసమ్బన్ధః కుతో దేహాన్తరం వినా

రోహిణీ గర్భము యందు పుట్టిన బలరాముడే దేవకీ గర్భములో ఉన్నాడని చెప్పావు.  ఒకే జన్మలో ఒకే వ్యక్తి ఇద్దరి గర్భాలలో ఎలా ఉన్నాడు.

కస్మాన్ముకున్దో భగవాన్పితుర్గేహాద్వ్రజం గతః
క్వ వాసం జ్ఞాతిభిః సార్ధం కృతవాన్సాత్వతాం పతిః

పరమాత్మ మధురా నగరం నుండి వ్రేపల్లెకు ఎందుకు వెళ్ళాడు.బంధువులతో కలిసి ఆయన ఎక్కడ నివసించాడు.

వ్రజే వసన్కిమకరోన్మధుపుర్యాం చ కేశవః
భ్రాతరం చావధీత్కంసం మాతురద్ధాతదర్హణమ్

కృష్ణ పరమాత్మ మధురా నగరములో వ్రేపల్లెలో ద్వారకలో ఉండి ఏమేమి చేసాడు. తల్లి సోదరున్నీ, చంపదగని వాడిని ఎందుకు చంపాడు

దేహం మానుషమాశ్రిత్య కతి వర్షాణి వృష్ణిభిః
యదుపుర్యాం సహావాత్సీత్పత్న్యః కత్యభవన్ప్రభోః

మానవ శరీరాన్ని తీసుకుని యాదవులతో కలిసి ఎన్ని సంవత్సరములు మధురా నగరములో ద్వారకానగరములో ఉన్నారు. ఎంత మంది భార్యలు ఉన్నారు.

ఏతదన్యచ్చ సర్వం మే మునే కృష్ణవిచేష్టితమ్
వక్తుమర్హసి సర్వజ్ఞ శ్రద్దధానాయ విస్తృతమ్

నేను అడిగినవీ అడగనివీ కలిపి నాకు వివరించ వలసినది. నేను శ్రద్ధతో వింటున్నాను.

నైషాతిదుఃసహా క్షున్మాం త్యక్తోదమపి బాధతే
పిబన్తం త్వన్ముఖామ్భోజ చ్యుతం హరికథామృతమ్

సహించడానికి శక్యము గాని ఇంత పెద్ద ఆకలి కూడా నీరు కూడా మాని వేసిన నన్ను బాధించుట లేదు. నీ ముఖం అనే పద్మం నుండి జాలు వారుతున్న కృష్ణ కథామృతాన్ని పానం చేస్తున్న నాకు నీరు వదిలిపెట్టినా ఆక్లి కూడా బాధించుట లేదు. నేను మకరందాన్ని తాగుతున్నాను. నీ ముఖ పద్మం నుండి జాలు వారుతున్న కృష్ణ కథా మకరందాన్ని పానం చేస్తున్న నాకు ఆకలి దప్పుల బాధే లేదు.

సూత ఉవాచ
ఏవం నిశమ్య భృగునన్దన సాధువాదం
వైయాసకిః స భగవానథ విష్ణురాతమ్
ప్రత్యర్చ్య కృష్ణచరితం కలికల్మషఘ్నం
వ్యాహర్తుమారభత భాగవతప్రధానః

ఇంత బాగా అడిగాడు కాబట్టి అటువంటీ పరీక్షిత్తుకు విష్ణు రాతుడు బాగా అడిగావని మెచ్చుకున్నాడు. ఆ కృష్ణ చరితం కలి యొక్క దోషాలను హరిస్తుంది. భాగవతోత్తములందరిలో ముఖ్యుడైన శుకయోగీంద్రుడు కృష్ణ కథను చెప్పడానికి ఉపక్రమించాడు

శ్రీశుక ఉవాచ
సమ్యగ్వ్యవసితా బుద్ధిస్తవ రాజర్షిసత్తమ
వాసుదేవకథాయాం తే యజ్జాతా నైష్ఠికీ రతిః

నీవు బాగా సంకల్పించావు. మంచి నిర్ణయం తీసుకున్నావు. నీకు పరమాత్మ కథ వినడములో నిష్ఠతో కూడిన ప్రీతి కలిగింది.

వాసుదేవకథాప్రశ్నః పురుషాంస్త్రీన్పునాతి హి
వక్తారం ప్రచ్ఛకం శ్రోతౄంస్తత్పాదసలిలం యథా

పరమాత్మ యొక్క కథా ప్రశ్న ముగ్గురిని పవిత్రం చేస్తుంది. అడిగినవాడినీ చెప్పేవాడినీ వినేవాడినీ ముగ్గురినీ పవిత్రం చేస్తుంది, ఆయన పాదోదకం లాగ. గంగకూడా అందులో మునిగినవాడినీ, మునిగినవాడిని తాకినా పవిత్రం చేస్తుంది, గంగ నామస్మరణ కూడా పవిత్రం చేస్తుంది.

భూమిర్దృప్తనృపవ్యాజ దైత్యానీకశతాయుతైః
ఆక్రాన్తా భూరిభారేణ బ్రహ్మాణం శరణం యయౌ

ఈ భూదేవి బాగా మధించి ఉండి రాజుల ఆకారముతో ఉన్న రాక్షసుల చేత బాధపడుతూ (పరమాత్మ చేత వధించబడ్డా పూర్తి పాపం పోనందువలన రాజుల రూపములో పుట్టారు) సహించలేక బ్రహ్మను శరణు వేడింది ఒక ఆవు రూపములో కళ్ళ నీరు కారుస్తూ దయ కలిగేలా అరుస్తూ ఆయన దగ్గరకు వెళ్ళి  తాను పడుతున్న బాధను వివరించింది

గౌర్భూత్వాశ్రుముఖీ ఖిన్నా క్రన్దన్తీ కరుణం విభోః
ఉపస్థితాన్తికే తస్మై వ్యసనం సమవోచత

బ్రహ్మా తదుపధార్యాథ సహ దేవైస్తయా సహ
జగామ సత్రినయనస్తీరం క్షీరపయోనిధేః

బ్రహ్మ ఆవిషయం విని ఆవును తీసుకుని దేవతలందరినీ శంకరున్నీ వెంటబెట్టుకుని, క్షీరసాగరానికి వెళ్ళి

తత్ర గత్వా జగన్నాథం దేవదేవం వృషాకపిమ్
పురుషం పురుషసూక్తేన ఉపతస్థే సమాహితః

వృషా కపి, దేవ దేవుడైన పరమాత్మను పురుష సూక్తముతో స్తోత్రం చేసాడు

గిరం సమాధౌ గగనే సమీరితాం నిశమ్య వేధాస్త్రిదశానువాచ హ
గాం పౌరుషీం మే శృణుతామరాః పునర్విధీయతామాశు తథైవ మా చిరమ్

అలా స్తోత్రం చేస్తే స్వామి కనపడలేదు కానీ ఆకాశం నుండి ఒక చక్కని మాట విన వచ్చింది. అది బ్రహ్మగారికి మాత్రమే వినపడింది.
మీరు చెప్పిన ఈ పురుషుని వాక్యాన్ని విని నేను చెప్పినది చేయండి. ఆలసించకండి

పురైవ పుంసావధృతో ధరాజ్వరో భవద్భిరంశైర్యదుషూపజన్యతామ్
స యావదుర్వ్యా భరమీశ్వరేశ్వరః స్వకాలశక్త్యా క్షపయంశ్చరేద్భువి

మీరు చెప్పకముందే భూమి యొక్క బాధ పరమాత్మ తెలుసుకున్నాడు. మొదలు మీరంతా యదువంశములో మీ మీ అంశలతో పుట్టండి. పరమాత్మ తన కళతో అవతరించి భూభారాన్ని తొలగించేంతవరకు మీరు మీ అంశతో అక్కడే ఉండాలి.

వసుదేవగృహే సాక్షాద్భగవాన్పురుషః పరః
జనిష్యతే తత్ప్రియార్థం సమ్భవన్తు సురస్త్రియః

పరమాత్మ వసుదేవుని ఇంటిలో పుడతారు. అతనికి ప్రీతి కలిగించడానికి దేవతా స్త్రీలందరూ మునులూ గోవులూ, ముందే అక్కడ అవతరించండి.

వాసుదేవకలానన్తః సహస్రవదనః స్వరాట్
అగ్రతో భవితా దేవో హరేః ప్రియచికీర్షయా

పరమాత్మ వాసుదేవ కళ ఐన ఆదిశేషుడు కూడా ఇతని కంటే ముందు పుడతాడు పరమాత్మకు ప్రీతి కలిగించడానికి

విష్ణోర్మాయా భగవతీ యయా సమ్మోహితం జగత్
ఆదిష్టా ప్రభుణాంశేన కార్యార్థే సమ్భవిష్యతి

ఏ యోగ మాయతో సకల జగత్తూ మోహించబడుతుందో ఆ పరమాత్మ యోగమాయ, పరమాత్మ చేత ఆజ్ఞ్యాపించబడి అవతరిస్తుంది

శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యాదిశ్యామరగణాన్ప్రజాపతిపతిర్విభుః
ఆశ్వాస్య చ మహీం గీర్భిః స్వధామ పరమం యయౌ

బ్రహ్మ ఇలా వారిని ఓదార్చి, వారిని ఆజ్ఞ్యాపించి పరమాత్మను మళ్ళీ కీర్తించి వారి వారి లోకాలకు వెళ్ళిపోయారు

శూరసేనో యదుపతిర్మథురామావసన్పురీమ్
మాథురాఞ్ఛూరసేనాంశ్చ విషయాన్బుభుజే పురా

శూరసేనుడు యదుపతి. మధురలో ఉంటూ మధుర దేశ సంపదను అనుభవించాడు. సకల యాదవులకూ రాజధాని మధురా నగరం

రాజధానీ తతః సాభూత్సర్వయాదవభూభుజామ్
మథురా భగవాన్యత్ర నిత్యం సన్నిహితో హరిః

ఆ నగరములో పరమాత్మ ఎప్పుడూ ఉంటాడు (కూర్మావతారం మోహినీ వామన నారసింహ పరశురాముడూ రాముడూ శతృఘ్నుడు...సృష్టి ఆది నుండీ పరమాత్మ చేత విడవబడకుండా సేవించబడుతున్న నగరం మధురా)

తస్యాం తు కర్హిచిచ్ఛౌరిర్వసుదేవః కృతోద్వహః
దేవక్యా సూర్యయా సార్ధం ప్రయాణే రథమారుహత్

అలాంటి మధురా నగరములో ఒక సారి శూర సేనుని పుత్రుడైన వసుదేవుడు దేవకీ దేవిని పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. కొత్త పెళ్ళి కూతురిని సూర్య అంటారు. ఆమెతో రథాన్ని అధిరోహించి తన నగరానికి వెళుతున్నాడు

ఉగ్రసేనసుతః కంసః స్వసుః ప్రియచికీర్షయా
రశ్మీన్హయానాం జగ్రాహ రౌక్మై రథశతైర్వృతః

ఉగ్రసేనుడి పుత్రుడైన కంసుడు చెల్లెలికి ప్రీతి కలిగించాలన్న భావానతో గుర్రాల పగ్గాలను తీసుకుని సారధ్యం వహించాడు. అతనిని సాగనంపడానికి వందల బంగారు రథాలు వెంట వచ్చాయి.

చతుఃశతం పారిబర్హం గజానాం హేమమాలినామ్
అశ్వానామయుతం సార్ధం రథానాం చ త్రిషట్శతమ్

నాలుగు వందల ఏనుగులను అల్లుడికి కానుకలుగా ఇచ్చాడు. పదివేల గుర్ర్రాలను ఇచ్చాడు. పద్దెనిమిది వందల రథాలను ఇచ్చాడు

దాసీనాం సుకుమారీణాం ద్వే శతే సమలఙ్కృతే
దుహిత్రే దేవకః ప్రాదాద్యానే దుహితృవత్సలః

బిడ్డ అంటే ప్రీతి చేత రెండు వందల మందిని దాసీ జనాన్ని ఇచ్చాడు.

శఙ్ఖతూర్యమృదఙ్గాశ్చ నేదుర్దున్దుభయః సమమ్
ప్రయాణప్రక్రమే తాత వరవధ్వోః సుమఙ్గలమ్

మంగళ వాద్యాలు మోగాయి ప్రయాణం ప్రారంభించినపుడు

పథి ప్రగ్రహిణం కంసమాభాష్యాహాశరీరవాక్
అస్యాస్త్వామష్టమో గర్భో హన్తా యాం వహసేऽబుధ

ఇలా మహోత్సాహముగా కంసుడు రథాన్ని తీసుకు వెళుతూ ఉంటే ఆకాశ వాణి ఇలా అంది. ఏ తోడ బుట్టువును ప్రేమతో తీసుకుపోతున్నావో, అజ్ఞ్యానీ,  ఈమె యొక్క అష్టమ గర్భము నిన్ను తీసుకుపోతుంది. (ఎనిమిదవ సంతానం కాదు, ఎనిమిదవ గర్భం. కృష్ణుడు దేవకికి ఏడవ కొడుకవుతాడు, కానీ ఎనీందవ గర్భము. గర్భాలైతే ఎనిమిది, సంతానం ఐతే ఏడు).

ఇత్యుక్తః స ఖలః పాపో భోజానాం కులపాంసనః
భగినీం హన్తుమారబ్ధం ఖడ్గపాణిః కచేऽగ్రహీత్

ఈ మాట విన్న భోజ వంశానికి కలంకం తెచ్చేవాడైన కంసుడు చెల్లెలిని కిందకు లాగి చంపడానికి కత్తి దూసాడు

తం జుగుప్సితకర్మాణం నృశంసం నిరపత్రపమ్
వసుదేవో మహాభాగ ఉవాచ పరిసాన్త్వయన్

ఇంత నీచమైన పని చేయడానికి వడిగట్టిన పేరుకు మాత్రమే మనిషిగా ఉన్నవాడు, సిగ్గు వదిలిన వాడితో వసుదేవుడు ఓదారుస్తూ ఇలా అన్నాడు

శ్రీవసుదేవ ఉవాచ
శ్లాఘనీయగుణః శూరైర్భవాన్భోజయశస్కరః
స కథం భగినీం హన్యాత్స్త్రియముద్వాహపర్వణి

శూర వంశం వారందరూ నిన్ను ఉత్తమ గుణవంతుడు అని పొగడుతున్నారు. భోజవంశానికి నీవు కీర్తిని తెస్తావని అంటున్నారు. అలాంటిది నీవు చెల్లెలిని చంపుతావా? స్త్రీ హత్యే పాపం, అందులో చెల్లెలిని చంపడమింకా పాపం, కొత్తగా పెళ్ళైన స్త్రీని చంపడం మరింత పాపం

మృత్యుర్జన్మవతాం వీర దేహేన సహ జాయతే
అద్య వాబ్దశతాన్తే వా మృత్యుర్వై ప్రాణినాం ధ్రువః

మృత్యువు అందరికీ అనివార్యము కదా. నీ శరీరముతో బాటే మృత్యువు కూడా పుట్టింది. శరీరముతో కలిసే పుడుతుంది మృత్యువు. అది ఇవాళ రావొచ్చు, కాకుంటే నూరేళ్ళ తరువాత రావొచ్చు. అది తప్పదు.

దేహే పఞ్చత్వమాపన్నే దేహీ కర్మానుగోऽవశః
దేహాన్తరమనుప్రాప్య ప్రాక్తనం త్యజతే వపుః

శరీరం మరణిస్తే, శరీరములో ఉన్న ఆత్మ, ఈ శరీరముతో ఆచరించిన కర్మకు వశమై ఇంకో దేహం తీసుకుంటాడు. ఇంకో దేహాన్ని తీసుకునే ఈ దేహాన్ని విడిచిపెడతాడు.

వ్రజంస్తిష్ఠన్పదైకేన యథైవైకేన గచ్ఛతి
యథా తృణజలౌకైవం దేహీ కర్మగతిం గతః

లేపిన కాలు ముందు పెట్టి వెనక కాలు ఎలా తీస్తావో, కాలు మోపడానికి భూమి చూసిన తరువాతే ముందర కాలు తీసి, తీసిన కాలు వేసిన తరువాతే వెనక కాలు  తీస్తారు. కొత్త శరీరాన్ని చేరాకే ఉన్న శరీరాన్ని విడిచిపెడ్తాడు. గడ్డి పురుగు ఎలాగైతే ముందర రెండు కాళ్ళతో ముందర గడ్డి మీద పెట్టి, అది బరువు ఆపిన తరువాత వెనక కాళ్ళు తీస్తుందో మనం కూడా మనం ఉండటానికి ఒక శరీరం సిద్ధముగా ఉన్న తరువాతే ఇంకో శరీరం తీసుకుంటాము.

స్వప్నే యథా పశ్యతి దేహమీదృశం మనోరథేనాభినివిష్టచేతనః
దృష్టశ్రుతాభ్యాం మనసానుచిన్తయన్ప్రపద్యతే తత్కిమపి హ్యపస్మృతిః

మనం మెలకువ ఉన్నప్పుడు దేన్ని దేన్ని తలచుకున్నామో అవి కలలో వస్తాయి. దేన్ని మెలకువలో ఉన్నప్పుడు పొందలేవో దాన్ని కలలో పొందుతావు. ఒక సారి చూచిన దాన్నో ఒక సారి విన్నదాన్నో మనసుతో ఆలోచిస్తే అది కలలో వస్తుంది. అత్యాశకు గురైనవన్నీ కలలో వస్తాయి. కల అంటే అపస్మృతి (అపస్మారకం)

యతో యతో ధావతి దైవచోదితం మనో వికారాత్మకమాప పఞ్చసు
గుణేషు మాయారోచితేషు దేహ్యసౌ ప్రపద్యమానః సహ తేన జాయతే

పరమాత్మ చేత ప్రయోగించబడి ప్రేరేపించబడి ఈ శరీరం ఎల ఎలా వెళుతుందో, వికారాత్మకమైన మనసు ఐదు వృత్తుల యందూ పంచ భూతముల యందూ , శబ్దాది విషయముల యందూ ప్రకృతి వలన వచ్చిన వాటి యందు, వేటిని తలచిందో వేటిని కోరిందో వాటితో కలసి మరలా పుడ్తాడు


జ్యోతిర్యథైవోదకపార్థివేష్వదః
సమీరవేగానుగతం విభావ్యతే
ఏవం స్వమాయారచితేష్వసౌ పుమాన్
గుణేషు రాగానుగతో విముహ్యతి

అగ్ని వాయువుచేత ప్రేరేపించబడి నీటిలోనూ ఉంటుంది కట్టెలోనూ ఉంటుంది. దీపాన్ని నీటిలో వదిలిపెడతాము, గాలి వలన ఆ దీపం కదులుతుంది. మనం దీపం వెళుతూ ఉంది అంటాము. కానీ గాలి దీపాన్ని తీసుకుని పోతుంది. పంపేది గాలే. దీపం ఎక్కడికీ వెళ్ళదు. నీటికీ దీపానికి మధ్యన ప్రమిద ఉంది. జన్మకూ జన్మాంతరానికీ మధ్యన శరీరం ఉంది. మనం శరీరముతో ముందుకు పోతున్నామంటే మనం పోవట్లేదు, మన కర్మ తీసుకు పోతుంది. అలాగే దీపన్ని గాలి తీసుకుపోతుంది. శబ్దాది విషయముల  యందు  ఆశతో ప్రేమతో కోరికతో ఈ లోకములో ఉండి సంచరిస్తూ ఉంటాడు.

తస్మాన్న కస్యచిద్ద్రోహమాచరేత్స తథావిధః
ఆత్మనః క్షేమమన్విచ్ఛన్ద్రోగ్ధుర్వై పరతో భయమ్

నీవు చేసినా చేయకున్నా నీ కర్మ ఫలితం తప్పదు కాబట్టి ఎవ్వరికీ బుద్ధిమంతుడు ద్రోహం చేయకూడదు. తాను బాగుండాలి అంటే ఎదుటివారికి ద్రోహం చేయకూడదు. ద్రోహం చేసిన వాడికే ఎదుటివాడి వలన భయం కలుగుతుంది. చేయని వాడికి ఏ భయమూ ఉండదు.

ఏషా తవానుజా బాలా కృపణా పుత్రికోపమా
హన్తుం నార్హసి కల్యాణీమిమాం త్వం దీనవత్సలః

నీ చెల్లెలు చిన్న పిల్ల దీనురాలు బిడ్డలాంటిది. ఇలాంటి ఈమెను నీవు చంపతగవు

శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవం స సామభిర్భేదైర్బోధ్యమానోऽపి దారుణః
న న్యవర్తత కౌరవ్య పురుషాదాననువ్రతః

ఇలాంటి అనేకమైన సామ వచనాలతో చెప్పినా గానీ పరమ దారుణమైన తన సంకల్పాన్ని మార్చుకోలేదు. వాడు అప్పటికే రాక్షసులను (పురుషాద - పుర్షులను తినేవారు) అనుసరించేవాడు. ఆకాశవాణి మాట వినగానే కంసునిలో రాక్షసుడు ఆవహించాడు

నిర్బన్ధం తస్య తం జ్ఞాత్వా విచిన్త్యానకదున్దుభిః
ప్రాప్తం కాలం ప్రతివ్యోఢుమిదం తత్రాన్వపద్యత

ఇంత చెప్పినా వినకుంటే వసుదేవుడు కాస్త జాగ్రత్తగా ఆలోచించి సమయానుగుణముగా ఏదైనా పని చేయాలి కదా అని

మృత్యుర్బుద్ధిమతాపోహ్యో యావద్బుద్ధిబలోదయమ్
యద్యసౌ న నివర్తేత నాపరాధోऽస్తి దేహినః

ఏమి చేసినా చావు రాకుండా ఉండటం కుదరదు కానీ మన బుద్ధి ఉన్నంతవరకూ మరణాన్ని తప్పించుకోవడానికే ప్రయత్నం చేయాలి. ఐనా పోతే మన తప్పు ఉండదు. ప్రయత్నం చేసినా చావు తప్పకుంటే వీడి తప్పు ఉండదు

ప్రదాయ మృత్యవే పుత్రాన్మోచయే కృపణామిమామ్
సుతా మే యది జాయేరన్మృత్యుర్వా న మ్రియేత చేత్

ముందు ఈమెకు వచ్చిన మృత్యువును తప్పించాలి. అలా చేయాలంటే ఆ మృత్యువుకు ఈమెను కాకుండా ఈమె పుత్రులను ఇవ్వలి. కంసునికి ఆ పుత్రులను ఇస్తాను. నాకు పిల్లలు పుడతారు అన్న నియమం ఏమీ లేదు. ఒక వేళ పుట్టినా వారు కంఅసున్ని చంపుతారనీ నియమం లేదు. అంతలోపు వారే చావవచ్చు

విపర్యయో వా కిం న స్యాద్గతిర్ధాతుర్దురత్యయా
ఉపస్థితో నివర్తేత నివృత్తః పునరాపతేత్

అంతలోపల వీడే చావవచ్చు. పరమాత్మ విధానం మనకు తెలియరానిది. వచ్చింది కాస్తా పోతుంది. పోయినది కాస్తా వస్తుంది. చేతికందినది జారుతుంది, జారినది చేతిలోకి వస్తుంది.

అగ్నేర్యథా దారువియోగయోగయోరదృష్టతోऽన్యన్న నిమిత్తమస్తి
ఏవం హి జన్తోరపి దుర్విభావ్యః శరీరసంయోగవియోగహేతుః

కట్టెలో నిప్పు  ఉంటుంది, కట్టెలోనే ఉన్న నిప్పు ఆ కట్టెకు ఎప్పుడు అంటుకుంటుందో ఎవరినా చెబుతారా. ఈ శరీరమనే కట్టే ఎప్పుడు ఉంటుందో ఎప్పుడు కాలిపోతుందో ఎవరికి తెలుసు. మనం పుట్టాలన్నా చావాలన్నా భగవంతుదే కారణం. ఇలాగే శరీరం రావడం పోవడం స్వామి ఇష్టము.

ఏవం విమృశ్య తం పాపం యావదాత్మనిదర్శనమ్
పూజయామాస వై శౌరిర్బహుమానపురఃసరమ్

ప్రసన్నవదనామ్భోజో నృశంసం నిరపత్రపమ్
మనసా దూయమానేన విహసన్నిదమబ్రవీత్

ఈ విధముగా కంసున్ని పూజించి ప్రసన్నున్ని చేసుకుని సిగ్గులేని వాడిని బాధపడుతున్న మనసుతో నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు

శ్రీవసుదేవ ఉవాచ
న హ్యస్యాస్తే భయం సౌమ్య యద్వై సాహాశరీరవాక్
పుత్రాన్సమర్పయిష్యేऽస్యా యతస్తే భయముత్థితమ్

అశరీర వాణితో కలిగిన భయం ఈమె వలన కాదు కదా, ఈమె పుత్రుల వలన కదా. ఆ పుత్రులను నీకు ఇచ్చివేస్తాను

శ్రీశుక ఉవాచ
స్వసుర్వధాన్నివవృతే కంసస్తద్వాక్యసారవిత్
వసుదేవోऽపి తం ప్రీతః ప్రశస్య ప్రావిశద్గృహమ్

అలా చెప్పిన వసుదేవుని వాక్యం విని మెచ్చుకుని అలాగే అని వెళ్ళిపోయాడు

అథ కాల ఉపావృత్తే దేవకీ సర్వదేవతా
పుత్రాన్ప్రసుషువే చాష్టౌ కన్యాం చైవానువత్సరమ్

ఇలా కొంతకాలం గడిచిన తరువాత దేవకీ దేవి ఎనింది మంది కుమారులనూ కన్నది, అమ్మాయినీ కన్నది.

కీర్తిమన్తం ప్రథమజం కంసాయానకదున్దుభిః
అర్పయామాస కృచ్ఛ్రేణ సోऽనృతాదతివిహ్వలః

కీర్తి మంతుడు అనే మొదటి కొడుకుని అబద్దం అంటే భయపడే వసుదేవుడు కంసునికి అప్పగించాడు.

కిం దుఃసహం ను సాధూనాం విదుషాం కిమపేక్షితమ్
కిమకార్యం కదర్యాణాం దుస్త్యజం కిం ధృతాత్మనామ్

సజ్జనులు సహించలేనిదంటూ  ఉంటుందా.మొదటి సంతానం పుత్రుడైనా సరే ఇచ్చి వేసాడు. విజ్ఞ్యానులు కోరలేనిది ఉంటుందా. దుర్మార్గులకు చేయరాని పని ఉంటుందా. ధైర్యం కలవారు దేనిని వదిలిపెట్టాలి.

దృష్ట్వా సమత్వం తచ్ఛౌరేః సత్యే చైవ వ్యవస్థితిమ్
కంసస్తుష్టమనా రాజన్ప్రహసన్నిదమబ్రవీత్

వసుదేవుని సత్య పరిపాలను చూసి కంసుడు నవ్వుతూ ఇతనితో నాకు పనిలేదు అష్టమ గర్భం కదా నన్ను చంపేది.

ప్రతియాతు కుమారోऽయం న హ్యస్మాదస్తి మే భయమ్
అష్టమాద్యువయోర్గర్భాన్మృత్యుర్మే విహితః కిల

తథేతి సుతమాదాయ యయావానకదున్దుభిః
నాభ్యనన్దత తద్వాక్యమసతోऽవిజితాత్మనః

పిల్లవాడిని తీసుకు వెళ్ళమని చెప్పినా వసుదేవుడు సంతోషించలేదు. కంసుడు ఇంద్రియ నిగ్రం లేని వాడూ దుర్మార్గుడు.

నన్దాద్యా యే వ్రజే గోపా యాశ్చామీషాం చ యోషితః
వృష్ణయో వసుదేవాద్యా దేవక్యాద్యా యదుస్త్రియః

సర్వే వై దేవతాప్రాయా ఉభయోరపి భారత
జ్ఞాతయో బన్ధుసుహృదో యే చ కంసమనువ్రతాః

ఇలా ఒకరూ ఇద్దరూ అవుతూ ఉంటే కంసుడు చంపలేదు. నారద మహర్షి అక్కడికి వెళ్ళి, వ్రేపల్లెలో ఉండే నందుని దగ్గర నుండీ మొత్తం గొల్లవారు అందరూ దేవతలు, నీవూ నీవారూ రాక్షసులు. నిన్ను చంపడానికి వారు వచ్చారు.నీ క్షేమం కోరి చెబుతున్నాను. నీవు కాలనేమివి,రాక్షసుడవు. ఇదివరకు నిన్ను చంపాడు ఆయన. ఇలా నారదుని వలన విని

ఏతత్కంసాయ భగవాఞ్ఛశంసాభ్యేత్య నారదః
భూమేర్భారాయమాణానాం దైత్యానాం చ వధోద్యమమ్

ఇలా నారదుని వలన విని,

ఋషేర్వినిర్గమే కంసో యదూన్మత్వా సురానితి
దేవక్యా గర్భసమ్భూతం విష్ణుం చ స్వవధం ప్రతి

వీరంతా దేవతలా, వీరిని వధిస్తాను అని. దేవకి కడుపులో విష్ణువే పుడతాడు వాడు నిన్ను చంపుతాడు అని విని, తరువాతి వాడిని కాపాడుకోవడానికే మొదటి వాడిని నాకిచ్చి నమ్మకం పాతుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు వసుదేవుడు అని నిర్ణ్యైంచుకుని

దేవకీం వసుదేవం చ నిగృహ్య నిగడైర్గృహే
జాతం జాతమహన్పుత్రం తయోరజనశఙ్కయా

వసుదేవుడూ దేవకీ బయటకు వెళ్ళకుండా కారాగారములో ఉంచి పుట్టినవారిని పుట్టినట్లు చంపివేసాడు.

మాతరం పితరం భ్రాతౄన్సర్వాంశ్చ సుహృదస్తథా
ఘ్నన్తి హ్యసుతృపో లుబ్ధా రాజానః ప్రాయశో భువి

రాజులు తమ పదవినీ ప్రాణాన్ని కాపాడుకోవడానికి తల్లినీ తండ్రినీ సోదరులనూ తమ్ములనూ మిత్రులందరినీ లుబ్దులై అందరినీ చంపుకుంటారు. వారిక్ది మామూలే.

ఆత్మానమిహ సఞ్జాతం జానన్ప్రాగ్విష్ణునా హతమ్
మహాసురం కాలనేమిం యదుభిః స వ్యరుధ్యత

కంసుడు తను కాలనేమి అనీ, ముందు జన్మలో విష్ణువు తనను చంపాడనీ, మళ్ళీ చంపడానికి యదు వంశములో పుడుతున్నాడనీ, యదు వంశముతో కూడా వైరం పెట్టుకున్నాడు.

ఉగ్రసేనం చ పితరం యదుభోజాన్ధకాధిపమ్
స్వయం నిగృహ్య బుభుజే శూరసేనాన్మహాబలః

తన తండ్రి ఐన ఉగ్రసేనున్ని  చెరసాలలో బంధించి మొత్తం రాజ్యం తానే తీసుకున్నాడు

                               సర్వం శ్రీ కృష్ణార్పణమస్తు

శ్రీమద్భాగవతం నవమ స్కంధం ఇరవై మూడవ అధ్యాయం

శ్రీమద్భాగవతం నవమ స్కంధం ఇరవై మూడవ అధ్యాయం

శ్రీశుక ఉవాచ
అనోః సభానరశ్చక్షుః పరేష్ణుశ్చ త్రయః సుతాః
సభానరాత్కాలనరః సృఞ్జయస్తత్సుతస్తతః

అను యొక్క కుమారుడు సభానరుడు.

జనమేజయస్తస్య పుత్రో మహాశాలో మహామనాః
ఉశీనరస్తితిక్షుశ్చ మహామనస ఆత్మజౌ

శిబిర్వరః కృమిర్దక్షశ్చత్వారోశీనరాత్మజాః
వృషాదర్భః సుధీరశ్చ మద్రః కేకయ ఆత్మవాన్

ఉసీనరునికి నలుగురు కుమారులు.

శిబేశ్చత్వార ఏవాసంస్తితిక్షోశ్చ రుషద్రథః
తతో హోమోऽథ సుతపా బలిః సుతపసోऽభవత్

శిబికి నలుగురు కుమారులు. తితిక్షునికి రుషద్రధుడు కుమారుడు

అఙ్గవఙ్గకలిఙ్గాద్యాః సుహ్మపుణ్డ్రౌడ్రసంజ్ఞితాః
జజ్ఞిరే దీర్ఘతమసో బలేః క్షేత్రే మహీక్షితః

ఈ కుమారులందరూ  బలికి అతని భార్య యందు కలిగారు

చక్రుః స్వనామ్నా విషయాన్షడిమాన్ప్రాచ్యకాంశ్చ తే
ఖలపానోऽఙ్గతో జజ్ఞే తస్మాద్దివిరథస్తతః

వీరు తమ తమ పేర్లతో రాజ్యాన్ని చేసారు.

సుతో ధర్మరథో యస్య జజ్ఞే చిత్రరథోऽప్రజాః
రోమపాద ఇతి ఖ్యాతస్తస్మై దశరథః సఖా

చిత్ర రథునికి సంతానం లేదు. తరువాతి వాడు రోమపాదుడు, అతైకి దశరథుడు మిత్రుడు.

శాన్తాం స్వకన్యాం ప్రాయచ్ఛదృష్యశృఙ్గ ఉవాహ యామ్
దేవేऽవర్షతి యం రామా ఆనిన్యుర్హరిణీసుతమ్

తన పుత్రిక ఐన శాంతను రోమపాదునికి పెంచుకోవడానికి ఇచ్చాడు. కరువు తొలగించడానికి ఋష్యశృంగుని తీసుకుని వచ్చాడు ఈ రోమపాదుడు. శాంతను ఇచ్చి వివాహం చేసాడు ఋష్యశృంగునికి.

నాట్యసఙ్గీతవాదిత్రైర్విభ్రమాలిఙ్గనార్హణైః
స తు రాజ్ఞోऽనపత్యస్య నిరూప్యేష్టిం మరుత్వతే

ప్రజామదాద్దశరథో యేన లేభేऽప్రజాః ప్రజాః
చతురఙ్గో రోమపాదాత్పృథులాక్షస్తు తత్సుతః

దశరధునికి పిల్లలు లేకపోతే ఈ ఋష్యశృంగుడే యజ్ఞ్యం చేయించాడు

బృహద్రథో బృహత్కర్మా బృహద్భానుశ్చ తత్సుతాః
ఆద్యాద్బృహన్మనాస్తస్మాజ్జయద్రథ ఉదాహృతః

విజయస్తస్య సమ్భూత్యాం తతో ధృతిరజాయత
తతో ధృతవ్రతస్తస్య సత్కర్మాధిరథస్తతః

యోऽసౌ గఙ్గాతటే క్రీడన్మఞ్జూషాన్తర్గతం శిశుమ్
కున్త్యాపవిద్ధం కానీనమనపత్యోऽకరోత్సుతమ్

అతిరథుడు గంగా తీరములో తిరుగుతున్నప్పుడు ఒక పెట్టె కనపడింది, ఆ శిశువుని అతిరథుడు పెంచాడు. అతనే కర్ణుడు. కన్యగా ఉండగా కన్న కొడుకైన కర్ణున్ని ఇతను పెంచాడు.

వృషసేనః సుతస్తస్య కర్ణస్య జగతీపతే
ద్రుహ్యోశ్చ తనయో బభ్రుః సేతుస్తస్యాత్మజస్తతః

ద్రుహ్యుని కుమారుడు బభ్రు.

ఆరబ్ధస్తస్య గాన్ధారస్తస్య ధర్మస్తతో ధృతః
ధృతస్య దుర్మదస్తస్మాత్ప్రచేతాః ప్రాచేతసః శతమ్

మ్లేచ్ఛాధిపతయోऽభూవన్నుదీచీం దిశమాశ్రితాః
తుర్వసోశ్చ సుతో వహ్నిర్వహ్నేర్భర్గోऽథ భానుమాన్

ప్రాచేతసులందరూ ంలేచ్చాధిపతులయ్యారు. తుర్వసుని కుమారుడు వహ్ని.

త్రిభానుస్తత్సుతోऽస్యాపి కరన్ధమ ఉదారధీః
మరుతస్తత్సుతోऽపుత్రః పుత్రం పౌరవమన్వభూత్

దుష్మన్తః స పునర్భేజే స్వవంశం రాజ్యకాముకః
యయాతేర్జ్యేష్ఠపుత్రస్య యదోర్వంశం నరర్షభ

దుష్యంతుడు మరలా జన్మించాడు

వర్ణయామి మహాపుణ్యం సర్వపాపహరం నృణామ్
యదోర్వంశం నరః శ్రుత్వా సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే

యయాతి వంశములో మిగిలిన వాడు, పెద్దవాడు యదువు (యదువూ పూరువు దృతుడు). ఈ వంశం గురించి విన్న వారు అన్ని పాపాలూ పోగొట్టుకుంటారు.  ఈ యదువంశములోనే పరమాత్మ మానవ ఆకారములో అవతరించాడు

యత్రావతీర్ణో భగవాన్పరమాత్మా నరాకృతిః
యదోః సహస్రజిత్క్రోష్టా నలో రిపురితి శ్రుతాః

యదువుకు నలుగురు కుమారులు.

చత్వారః సూనవస్తత్ర శతజిత్ప్రథమాత్మజః
మహాహయో రేణుహయో హైహయశ్చేతి తత్సుతాః

శతజిత్తుకు వీరందరూ కుమార్లు.  ధర్మ అనేవాడు హైహయుని కుమారుడు.

ధర్మస్తు హైహయసుతో నేత్రః కున్తేః పితా తతః
సోహఞ్జిరభవత్కున్తేర్మహిష్మాన్భద్రసేనకః

కుంతి అనే రాజు పెంచుకున్న అమ్మాయి పేరు కుంతి.

దుర్మదో భద్రసేనస్య ధనకః కృతవీర్యసూః
కృతాగ్నిః కృతవర్మా చ కృతౌజా ధనకాత్మజాః

భద్రసేనుడి కుమారుడు ధనకుడు, కృతవీర్యుడు ...

అర్జునః కృతవీర్యస్య సప్తద్వీపేశ్వరోऽభవత్
దత్తాత్రేయాద్ధరేరంశాత్ప్రాప్తయోగమహాగుణః

కృతవీర్యునికి కార్తవీర్యార్జనుడు. హరి అంశ ఐన దత్తాత్రేయుని వలన యోగముని పొంది చక్రవర్తి అయ్యాడు మొత్తం భూమండలానికి

న నూనం కార్తవీర్యస్య గతిం యాస్యన్తి పార్థివాః
యజ్ఞదానతపోయోగైః శ్రుతవీర్యదయాదిభిః

ప్రపంచములో ఉన్న ఏ రాజూ కూడా కార్తవీర్యార్జునితో సమానమైన స్థాయిని పొందలేరు, ఎందుకంటే ఇతను దత్తాత్రేయుని శిష్యుడు కాబట్టి.

పఞ్చాశీతి సహస్రాణి హ్యవ్యాహతబలః సమాః
అనష్టవిత్తస్మరణో బుభుజేऽక్షయ్యషడ్వసు

ఎనభై ఐదు వేల సంవత్సరాలు రాజ్యపాలన ఎదురు లేకుండా పాలించాడు. కార్తవీర్యార్జుని మంత్రం తలచుకుంటే పోయిన, అపహరించబడిన వస్తువూ ధనమూ దొరుకుతుంది.

తస్య పుత్రసహస్రేషు పఞ్చైవోర్వరితా మృధే
జయధ్వజః శూరసేనో వృషభో మధురూర్జితః

అతనికి వేయి మంది కుమారులు.వారు పరశురాముని చేత చంపబడ్డారు. వారిలో ఐదుగురు మాత్రం బతికారు. అందులో శూరసేనుడు ఒకడు.

జయధ్వజాత్తాలజఙ్ఘస్తస్య పుత్రశతం త్వభూత్
క్షత్రం యత్తాలజఙ్ఘాఖ్యమౌర్వతేజోపసంహృతమ్

తేషాం జ్యేష్ఠో వీతిహోత్రో వృష్ణిః పుత్రో మధోః స్మృతః
తస్య పుత్రశతం త్వాసీద్వృష్ణిజ్యేష్ఠం యతః కులమ్

మాధవా వృష్ణయో రాజన్యాదవాశ్చేతి సంజ్ఞితాః
యదుపుత్రస్య చ క్రోష్టోః పుత్రో వృజినవాంస్తతః

మధువు యొక్క కుమారుడు వృష్ణి. వీరంతా వార్ష్ణేయులు. మధు వంశం వారు మాధవులు. యాదవులకు మాధవులనీ వృష్ణి వంశం వారనీ యాదవులనీ పేరు ఉంది.

స్వాహితోऽతో విషద్గుర్వై తస్య చిత్రరథస్తతః
శశబిన్దుర్మహాయోగీ మహాభాగో మహానభూత్

చతుర్దశమహారత్నశ్చక్రవర్త్యపరాజితః
తస్య పత్నీసహస్రాణాం దశానాం సుమహాయశాః

పధ్నాలుగు మహారాజ్యములకు మహాబోజుడు మహారాజు. ఇతనికి వేలమంది భార్యలు ఉన్నారు.

దశలక్షసహస్రాణి పుత్రాణాం తాస్వజీజనత్
తేషాం తు షట్ప్రధానానాం పృథుశ్రవస ఆత్మజః

ఇతని వంశం పది లక్షలు.

ధర్మో నామోశనా తస్య హయమేధశతస్య యాట్
తత్సుతో రుచకస్తస్య పఞ్చాసన్నాత్మజాః శృణు

ఈ ఆరుగురిలో ధర్మునికి శుక్రాచార్యులు దగ్గర ఉండి అశ్వమేధాన్ని చేయించారు.

పురుజిద్రుక్మరుక్మేషు పృథుజ్యామఘసంజ్ఞితాః
జ్యామఘస్త్వప్రజోऽప్యన్యాం భార్యాం శైబ్యాపతిర్భయాత్

భార్య అంటే భయముతో జ్యామఘుడు సంతానం లేకపోయినా మరలా పెళ్ళి చేసుకోలేదు.. ఒక సారి యుద్ధానికి వెళ్ళి శత్రువులను ఓడించగా ఆ మహారాజు పుత్రిక భయపడి పరుగెడుతూ ఉంటే తనను తీసుకుని రథమునెక్కించుకుని వచ్చాడు. రాగానే తన భార్య చూచి ఎవరీమె అని అడిగింది. నీ కోడలు అని సమాధనం చెప్పాడు. సంతానం లేని వారికి కోడలేలా సాధ్యం అంటే. పుట్టబోయేవారికి ఈమె కోడలు అవుతుంది. మనం భయముతో కోపముతో ద్వేషముతో మాట్లాడే మాటలు ఆకాశములో దేవతలు వింటారు, విని తధాస్తు అంటారు. అలాగే ఈమె కుమారున్ని కన్నది. రథం మీద ఆ అమ్మాయిని కూర్చోబెట్టుకునేప్పుడు ఆ రాజు మధ్యలో దర్భను వేసి కూర్చోపెట్టాడు. ఇలా దర్భలు వేసి కూర్చోపెట్టిన ఆమెకు పుట్టినవాడు కాబట్టి ఆ వంశం విదర్భ అయ్యింది. విదర్భ వంశములోనే బీష్మకుడూ, అతనికి రుక్మిణీ పుడతారు.

నావిన్దచ్ఛత్రుభవనాద్భోజ్యాం కన్యామహారషీత్
రథస్థాం తాం నిరీక్ష్యాహ శైబ్యా పతిమమర్షితా

కేయం కుహక మత్స్థానం రథమారోపితేతి వై
స్నుషా తవేత్యభిహితే స్మయన్తీ పతిమబ్రవీత్

అహం బన్ధ్యాసపత్నీ చ స్నుషా మే యుజ్యతే కథమ్
జనయిష్యసి యం రాజ్ఞి తస్యేయముపయుజ్యతే

అన్వమోదన్త తద్విశ్వే దేవాః పితర ఏవ చ
శైబ్యా గర్భమధాత్కాలే కుమారం సుషువే శుభమ్
స విదర్భ ఇతి ప్రోక్త ఉపయేమే స్నుషాం సతీమ్

ఈ ఝామకుడి నుంచే విదర్భ వంశం, యదు వంశ వృద్ధీ ఉంది.

శ్రీమద్భాగవతం నవమ స్కంధం ఇరవై రెండవ అధ్యాయం

శ్రీమద్భాగవతం నవమ స్కంధం ఇరవై రెండవ అధ్యాయం

శ్రీశుక ఉవాచ
మిత్రాయుశ్చ దివోదాసాచ్చ్యవనస్తత్సుతో నృప
సుదాసః సహదేవోऽథ సోమకో జన్తుజన్మకృత్

దివోదాసుని కుమారుడు మిత్రేయుడు, అతనికి చవనుడు, అతనికి సుదాసుడు, అతనికి సహదేవుడు అతనికి సోముడు

తస్య పుత్రశతం తేషాం యవీయాన్పృషతః సుతః
స తస్మాద్ద్రుపదో జజ్ఞే సర్వసమ్పత్సమన్వితః
ద్రుపదాద్ద్రౌపదీ తస్య ధృష్టద్యుమ్నాదయః సుతాః

వీరికి నూరు మంది కుమారులు. చిన్నవాడు పురుషత్.ఇతనికే ద్రుపదుడు. అతనికి ద్రౌపతి, దుష్టద్యుమ్నుడు. వీరంతా పాంచాలులు

ధృష్టద్యుమ్నాద్ధృష్టకేతుర్భార్మ్యాః పాఞ్చాలకా ఇమే
యోऽజమీఢసుతో హ్యన్య ఋక్షః సంవరణస్తతః

అజమీడునికి ఋక్షుడు. ఇతనికి సంవర్ణుడు

తపత్యాం సూర్యకన్యాయాం కురుక్షేత్రపతిః కురుః
పరీక్షిః సుధనుర్జహ్నుర్నిషధశ్చ కురోః సుతాః

ఆ సంవర్ణుడు తపతి అనే సూర్య కన్యనికి పెళ్ళి చేసుకుంటే పుట్టినవాడు కురు. అతని పేరుతో వంశం కురు వంశం అయ్యింది పురు వంశం నుండి. ఇతనికి నలుగురు కొడుకులు కలిగారు

సుహోత్రోऽభూత్సుధనుషశ్చ్యవనోऽథ తతః కృతీ
వసుస్తస్యోపరిచరో బృహద్రథముఖాస్తతః

కృతికి ఉపరిచర వసువు కుమారుడు. ఇతను ఆకాశములో సంచరించే విమానం తపస్సుతో సంపాదించాడు.ఇతని కుమార్తే వాసవి, (సత్యవతి). వ్యాసుడు సత్యవతీ సుతుడు. సత్యవతిని శంతనుడు చేసుకున్నాడు.

కుశామ్బమత్స్యప్రత్యగ్ర చేదిపాద్యాశ్చ చేదిపాః
బృహద్రథాత్కుశాగ్రోऽభూదృషభస్తస్య తత్సుతః

కుశాంబ మత్స్య చేది వంశానికి చెందినవారు.

జజ్ఞే సత్యహితోऽపత్యం పుష్పవాంస్తత్సుతో జహుః
అన్యస్యామపి భార్యాయాం శకలే ద్వే బృహద్రథాత్

బృహద్రతునికి ఇంకో భార్య యందు రెండు వేరు వేరు ఖండాలు పుట్టాయి. విడిగా పడి ఉన్న రెండు భాగాలనూ బయట పడేసింది తల్లి. ఆ సమయములో అక్కడ జర అనే రాక్షసి ఆ రెంటి ముక్కలనూ కలిపి తన శక్తితో ప్రాణం పోసింది. జర చేత సంధించబడిన వాడు కావున ఇతను జరాసంధుడు అయ్యాడు.

యే మాత్రా బహిరుత్సృష్టే జరయా చాభిసన్ధితే
జీవ జీవేతి క్రీడన్త్యా జరాసన్ధోऽభవత్సుతః

ఆ జర బతుకూ బతుకూ అనగా వాడు బతికాడు

తతశ్చ సహదేవోऽభూత్సోమాపిర్యచ్ఛ్రుతశ్రవాః
పరీక్షిరనపత్యోऽభూత్సురథో నామ జాహ్నవః

తతో విదూరథస్తస్మాత్సార్వభౌమస్తతోऽభవత్
జయసేనస్తత్తనయో రాధికోऽతోऽయుతాయ్వభూత్

జహ్ను కుమారుడు సురధుడు. ఇతని కుమారుడే విదూరధుడు.

తతశ్చాక్రోధనస్తస్మాద్దేవాతిథిరముష్య చ
ఋక్షస్తస్య దిలీపోऽభూత్ప్రతీపస్తస్య చాత్మజః

దేవాపిః శాన్తనుస్తస్య బాహ్లీక ఇతి చాత్మజాః
పితృరాజ్యం పరిత్యజ్య దేవాపిస్తు వనం గతః

ప్రతీపునికి దేవాపీ శంతనుడు బాహ్లీకుడూ కుమారులు. దేవాపి రాజ్యాన్ని వదిలి అరణ్యానికి వెళ్ళాడు.

అభవచ్ఛాన్తనూ రాజా ప్రాఙ్మహాభిషసంజ్ఞితః
యం యం కరాభ్యాం స్పృశతి జీర్ణం యౌవనమేతి సః

అప్పుడు అన్నగారు వెళ్ళారు కాబట్టి శంతనుడు రాజు అయ్యాడు. ఈ శంతనునికే మహాభిషక్ అని పేరు. ఈ శంతనుడు తన చేతులతో ఎవరిని ముట్టుకున్నా వారికున్న రోగాలు పోయి శాంతినీ సుఖాన్నీ పొందుతున్నారు. ముట్టుకోగానే రోగాలు పోతున్నాయి కాబట్టి మహా భిషక్. శాంతిని కలిగిస్తాడు కాబట్టి శంతనుడు

శాన్తిమాప్నోతి చైవాగ్ర్యాం కర్మణా తేన శాన్తనుః
సమా ద్వాదశ తద్రాజ్యే న వవర్ష యదా విభుః

ఇతను రాజ్య పాలన చేస్తూ ఉంటే పన్నెండు సంవత్సరాలు వర్షం పడలేదు. అతను బ్రాహ్మణులను కారణం అడిగితే నీవు పరివేత్త అయ్యావు. అన్నగారు ఉండగా నీవు రాజ్యం తీసుకున్నావు కాబట్టి. రాజ్యంబాగుండాలంటే ఆ రాజ్యాన్ని అన్నగారికి ఇవ్వండి అని చెప్పగా అందరూ కలిసి

శాన్తనుర్బ్రాహ్మణైరుక్తః పరివేత్తాయమగ్రభుక్
రాజ్యం దేహ్యగ్రజాయాశు పురరాష్ట్రవివృద్ధయే

ఏవముక్తో ద్విజైర్జ్యేష్ఠం ఛన్దయామాస సోऽబ్రవీత్
తన్మన్త్రిప్రహితైర్విప్రైర్వేదాద్విభ్రంశితో గిరా

వేదవాదాతివాదాన్వై తదా దేవో వవర్ష హ
దేవాపిర్యోగమాస్థాయ కలాపగ్రామమాశ్రితః

రాజ్యం అన్నగారికే ఇవ్వండి అని అన్నాడ్ శంతనుడు. అప్పుడు వేద మంత్రాలు కొన్నిటిని దేవాపి వద్ద చెప్పి అర్థం చెప్పమనగా, అతను అపార్థం చెప్పాడు. అతను అపార్థం చెప్పగా రాజ్యానికి అనర్హుడయ్యాడు. అన్న రాజ్యానికి యోగ్యుడు కాడు కాబట్టి శంతనుడు రాజయ్యాడు. వర్షాలు కూడా పడ్డాయి. దానితో శంతనుడే రాజయ్యాడు. దేవాపి ఇప్పటికీ తన యోగ బలముతో ఇప్పటికీ కలాపి గ్రామములో ఉన్నాడు. ఇతనే చంద్ర వంశాన్ని కలియుగాంతములో ఉద్ధరిస్తాడు. బాహ్లీకుని కుమారుడు సోమదత్తుడు. శంతనునికి గంగ యందు బీష్ముడు కలిగాడు.

సోమవంశే కలౌ నష్టే కృతాదౌ స్థాపయిష్యతి
బాహ్లీకాత్సోమదత్తోऽభూద్భూరిర్భూరిశ్రవాస్తతః

శలశ్చ శాన్తనోరాసీద్గఙ్గాయాం భీష్మ ఆత్మవాన్
సర్వధర్మవిదాం శ్రేష్ఠో మహాభాగవతః కవిః

ఇతను సకల ధర్మవేత్త మహాభాగవతుడు పండితుడు. యుద్ధములో పరశురామున్ని కూడా మెప్పించాడు.

వీరయూథాగ్రణీర్యేన రామోऽపి యుధి తోషితః
శాన్తనోర్దాసకన్యాయాం జజ్ఞే చిత్రాఙ్గదః సుతః

శంతనునికి దాస కన్య నుండి చింత్రాంగదుడూ విచిత్రవీర్యుడూ కలిగారు

విచిత్రవీర్యశ్చావరజో నామ్నా చిత్రాఙ్గదో హతః
యస్యాం పరాశరాత్సాక్షాదవతీర్ణో హరేః కలా

సత్యవతి  యందే పరశారుని వలన పరమాత్మ అంశ వేద నిధి అయిన వేద వ్యాసుడు కలిగారు. అతని నుండి నేను (శుకయోగీంద్రుడు) పుట్టాను.

వేదగుప్తో మునిః కృష్ణో యతోऽహమిదమధ్యగామ్
హిత్వా స్వశిష్యాన్పైలాదీన్భగవాన్బాదరాయణః

వేదవ్యాసుడు పైల సుమంత వైశంపాయన యాజ్ఞ్యవల్క్యులను విడిచిపెట్టి

మహ్యం పుత్రాయ శాన్తాయ పరం గుహ్యమిదం జగౌ
విచిత్రవీర్యోऽథోవాహ కాశీరాజసుతే బలాత్

నేను శాంతున్ని కాబట్టి నాకు ఈ పరమ పవిత్రమైన భాగవతాన్ని ఉపదేశించాడు

స్వయంవరాదుపానీతే అమ్బికామ్బాలికే ఉభే
తయోరాసక్తహృదయో గృహీతో యక్ష్మణా మృతః

విచిత్రవీర్యుడు కాశీరాజు కుమార్తెను బలవంతముగా వివాహం చేసుకున్నాడు. వారే అంబికా అంబాలికలు. అతను కుష్ఠు రోగముతో మరణించాడు. సంతానం లేక వంశ నష్టమవుతూ ఉంటే సత్య్వతి తన కుమారుడైన వ్యాసున్ని అడిగితే, ఆయన వలన దృతరాష్ట్రుడూ పాండురాజూ విధురుడూ కలిగారు. దృతరాష్ట్రునికి గాంధారి వలన నూరు మంది కలిగారు. దుర్యోధనుడు పెద్దవాడు దుశ్శల చిన్నది. కుంతి పాండు మహారాజు భార్య. పాండు మహారాజు వేటాడినపుడు మగ  మృగాన్ని చంపడం వలన భార్య సంగమం వలన మరణిస్తాడని శాపం వస్తుంది. అందువలన అతనికి ఆమెయందు సంతనం కలిగే అవకాశం లేదు కాబట్టి కుంతికి దుర్వాసుని వలన ఉన్న వరము వలన యమధర్మరాజూ ఇంద్రుడూ వాయువు వలన ముగ్గురూ మాద్రికి ఇద్దరు అశ్వనీ దేవతల వలన కలిగారు. ధర్మరాజు భార్య ఐన ద్రౌపతికి, ఐదుగురు కుమారులు కలిగారు. భీమసేనుని వలన హిడింబకు ఘటోత్కచుడు కలిగాడు, భీమ సేనునికి కాళీ అన్న ఇంకో భార్య, సహదేవునికి, నకులునికి వేరే భార్యల వలన పుత్రులు కలిగారు. ఉలూచి వలన అర్జనునికి భభ్రువాహనుడు కలిగారు. అలాంటి అర్జనుని పుత్రుడు, నీ తండ్రి ఐన అభిమన్యుడు, సుభద్ర వలన కలిగాడు. అభిమన్యుడు యుద్ధములో అందరినీ గెలిచాడు. అతనికి ఉత్తర యందు నీవు కలిగావు. అందరూ చనిపోయిన తరువాత పాండవుల వంశం లేకుండా చేయాలని అశ్వద్ధామ బ్రహ్మాస్త్రం వేస్తే నిన్ను పరమాత్మ కాపాడాడు.నీ కుమారులు జనమేజయాదులు. నీవు తక్షకుని వలన మరణించావన్న సంగతి విని కోపం వచ్చి సర్పాలను నశింపచేస్తాడు.  పురోహితున్ని తీసుకుని ఈయన అశ్వమేధాన్ని చేస్తాడు. సకల భూమండలాన్నీ యుద్ధములో జయించి యజ్ఞ్యములతో దేవతలను ఆరాధిస్తాడు. శతానీకుడు ఇతని కుమారుడు యాజ్ఞ్యవల్క్యుని నుండి వేదాలు చదివి అస్త్ర జ్ఞ్యానం శౌనకాదుల నుండి పొందుతాడు. తరువాతి కుమారుడు సహస్రానీకుడు అతని నుండి అశ్వమేధజుడు.

క్షేత్రేऽప్రజస్య వై భ్రాతుర్మాత్రోక్తో బాదరాయణః
ధృతరాష్ట్రం చ పాణ్డుం చ విదురం చాప్యజీజనత్

గాన్ధార్యాం ధృతరాష్ట్రస్య జజ్ఞే పుత్రశతం నృప
తత్ర దుర్యోధనో జ్యేష్ఠో దుఃశలా చాపి కన్యకా

శాపాన్మైథునరుద్ధస్య పాణ్డోః కున్త్యాం మహారథాః
జాతా ధర్మానిలేన్ద్రేభ్యో యుధిష్ఠిరముఖాస్త్రయః

నకులః సహదేవశ్చ మాద్ర్యాం నాసత్యదస్రయోః
ద్రౌపద్యాం పఞ్చ పఞ్చభ్యః పుత్రాస్తే పితరోऽభవన్

యుధిష్ఠిరాత్ప్రతివిన్ధ్యః శ్రుతసేనో వృకోదరాత్
అర్జునాచ్ఛ్రుతకీర్తిస్తు శతానీకస్తు నాకులిః

సహదేవసుతో రాజన్ఛ్రుతకర్మా తథాపరే
యుధిష్ఠిరాత్తు పౌరవ్యాం దేవకోऽథ ఘటోత్కచః

భీమసేనాద్ధిడిమ్బాయాం కాల్యాం సర్వగతస్తతః
సహదేవాత్సుహోత్రం తు విజయాసూత పార్వతీ

కరేణుమత్యాం నకులో నరమిత్రం తథార్జునః
ఇరావన్తములుప్యాం వై సుతాయాం బభ్రువాహనమ్
మణిపురపతేః సోऽపి తత్పుత్రః పుత్రికాసుతః

తవ తాతః సుభద్రాయామభిమన్యురజాయత
సర్వాతిరథజిద్వీర ఉత్తరాయాం తతో భవాన్

పరిక్షీణేషు కురుషు ద్రౌణేర్బ్రహ్మాస్త్రతేజసా
త్వం చ కృష్ణానుభావేన సజీవో మోచితోऽన్తకాత్

తవేమే తనయాస్తాత జనమేజయపూర్వకాః
శ్రుతసేనో భీమసేన ఉగ్రసేనశ్చ వీర్యవాన్

జనమేజయస్త్వాం విదిత్వా తక్షకాన్నిధనం గతమ్
సర్పాన్వై సర్పయాగాగ్నౌ స హోష్యతి రుషాన్వితః

కాలషేయం పురోధాయ తురం తురగమేధషాట్
సమన్తాత్పృథివీం సర్వాం జిత్వా యక్ష్యతి చాధ్వరైః

తస్య పుత్రః శతానీకో యాజ్ఞవల్క్యాత్త్రయీం పఠన్
అస్త్రజ్ఞానం క్రియాజ్ఞానం శౌనకాత్పరమేష్యతి

సహస్రానీకస్తత్పుత్రస్తతశ్చైవాశ్వమేధజః
అసీమకృష్ణస్తస్యాపి నేమిచక్రస్తు తత్సుతః

గజాహ్వయే హృతే నద్యా కౌశామ్బ్యాం సాధు వత్స్యతి
ఉక్తస్తతశ్చిత్రరథస్తస్మాచ్ఛుచిరథః సుతః

నేమి చర వాని కుమారుడు, గజాహ్వుడు అతని కుమారుడు.నేమిచక్రుని రాజ్య కాలములో ఈ హస్తినాపురం యమునా నదిలో మునిగిపోతే కౌశాంబిని రాజధానిగా చేసుకుని రాజ్యపాలన్ చేస్తారు.

తస్మాచ్చ వృష్టిమాంస్తస్య సుషేణోऽథ మహీపతిః
సునీథస్తస్య భవితా నృచక్షుర్యత్సుఖీనలః

పరిప్లవః సుతస్తస్మాన్మేధావీ సునయాత్మజః
నృపఞ్జయస్తతో దూర్వస్తిమిస్తస్మాజ్జనిష్యతి

తిమేర్బృహద్రథస్తస్మాచ్ఛతానీకః సుదాసజః
శతానీకాద్దుర్దమనస్తస్యాపత్యం మహీనరః

దణ్డపాణిర్నిమిస్తస్య క్షేమకో భవితా యతః
బ్రహ్మక్షత్రస్య వై యోనిర్వంశో దేవర్షిసత్కృతః

క్షేమకం ప్రాప్య రాజానం సంస్థాం ప్రాప్స్యతి వై కలౌ
అథ మాగధరాజానో భావినో యే వదామి తే

క్షేమకుడు ఈ వంశములో చివరి వాడు. ఈ విధముగా కురు లేదా పురు వంశము బ్రాహ్మణులతోనూ క్షత్రియులతోనూ ఉంటుంది. కలియుగములో క్షేమకుడు చంద్రవంశానికి చివరి రాజు.

భవితా సహదేవస్య మార్జారిర్యచ్ఛ్రుతశ్రవాః
తతో యుతాయుస్తస్యాపి నిరమిత్రోऽథ తత్సుతః

తరువాత మగధ రాజ వంశాన్ని చెబుతాను విను.

సునక్షత్రః సునక్షత్రాద్బృహత్సేనోऽథ కర్మజిత్
తతః సుతఞ్జయాద్విప్రః శుచిస్తస్య భవిష్యతి

క్షేమోऽథ సువ్రతస్తస్మాద్ధర్మసూత్రః సమస్తతః
ద్యుమత్సేనోऽథ సుమతిః సుబలో జనితా తతః

సునీథః సత్యజిదథ విశ్వజిద్యద్రిపుఞ్జయః
బార్హద్రథాశ్చ భూపాలా భావ్యాః సాహస్రవత్సరమ్

వీరందరూ బృహద్రథుని సంతానం. రాబోయే వేయి సంవత్సరాల వంశం చెప్పాను.

శ్రీమద్భాగవతం నవమ స్కంధం ఇరవై ఒకటి అధ్యాయం

శ్రీశుక ఉవాచ
వితథస్య సుతాన్మన్యోర్బృహత్క్షత్రో జయస్తతః
మహావీర్యో నరో గర్గః సఙ్కృతిస్తు నరాత్మజః

ఇతనికి వితథుడు అనే కుమారుడు కలిగాడు, ఇతనికి మన్యువు, .....

గురుశ్చ రన్తిదేవశ్చ సఙ్కృతేః పాణ్డునన్దన
రన్తిదేవస్య మహిమా ఇహాముత్ర చ గీయతే

గురువూ రంతి దేవుడు అనే వారు సఙ్కృతి కుమారుడు. రంతి దేవుడు చాలా మంచి పేరు గడించాడు

వియద్విత్తస్య దదతో లబ్ధం లబ్ధం బుభుక్షతః
నిష్కిఞ్చనస్య ధీరస్య సకుటుమ్బస్య సీదతః

ఇతను ఉన్న దాన్ని మొత్తం దానం చేసి తనకు ఏదీ లేకుండా చేసుకున్నాడు, భగవంతుడు ఏమిస్తే దానితో కాలం గడుపుతున్నాడు

వ్యతీయురష్టచత్వారింశదహాన్యపిబతః కిల
ఘృతపాయససంయావం తోయం ప్రాతరుపస్థితమ్

ఇలా ఏమీ లేకుండా నలభై ఎనిమిది రోజులు గడిచాయి. ఒక సారి ఇంటిలో చక్కని పాయసం చల్లటి నీరూ లభించాయి.

కృచ్ఛ్రప్రాప్తకుటుమ్బస్య క్షుత్తృడ్భ్యాం జాతవేపథోః
అతిథిర్బ్రాహ్మణః కాలే భోక్తుకామస్య చాగమత్

సరిగ్గ తినబోతూ ఉంటే ఒక బ్రాహ్మణుడు వచ్చాడు అథితిగా. అప్పుడు తాను తినబోయే దానిలో కొంత ఇచ్చాడు. మిగిలినదాన్ని తినబోతూ ఉంటే ఒక శూద్రుడు వచ్చాడు. అతనికి మిగిలిన దాన్ని పెట్టాడు.. అతను వెళ్ళిన వెంటనే ఒక చండాలుడు కుక్కలను తీసుకుని భోజనానికి వచ్చాడు. నాకు ఆకలి వేస్తోంది అని అడిగాడు

తస్మై సంవ్యభజత్సోऽన్నమాదృత్య శ్రద్ధయాన్వితః
హరిం సర్వత్ర సమ్పశ్యన్స భుక్త్వా ప్రయయౌ ద్విజః

అథాన్యో భోక్ష్యమాణస్య విభక్తస్య మహీపతేః
విభక్తం వ్యభజత్తస్మై వృషలాయ హరిం స్మరన్

యాతే శూద్రే తమన్యోऽగాదతిథిః శ్వభిరావృతః
రాజన్మే దీయతామన్నం సగణాయ బుభుక్షతే

స ఆదృత్యావశిష్టం యద్బహుమానపురస్కృతమ్
తచ్చ దత్త్వా నమశ్చక్రే శ్వభ్యః శ్వపతయే విభుః

కుక్కలకూ, అతనికీ మిగిలిన దాన్ని పెట్టేసాడు. నీరు మాత్రం మిగిలి ఉంది.

పానీయమాత్రముచ్ఛేషం తచ్చైకపరితర్పణమ్
పాస్యతః పుల్కసోऽభ్యాగాదపో దేహ్యశుభాయ మే

అప్పుడు ఒక పుల్కసుడు వచ్చి తనకు నీరు కావాలి అంటే

తస్య తాం కరుణాం వాచం నిశమ్య విపులశ్రమామ్
కృపయా భృశసన్తప్త ఇదమాహామృతం వచః

కృప్తతో అతనికి నీరు ఇచ్చాడు. అన్నం లేదు, నీరు ఉంది తాగు అన్నాడు

న కామయేऽహం గతిమీశ్వరాత్పరామష్టర్ద్ధియుక్తామపునర్భవం వా
ఆర్తిం ప్రపద్యేऽఖిలదేహభాజామన్తఃస్థితో యేన భవన్త్యదుఃఖాః

నేను మోక్షాన్ని గానీ సంపదని గానీ కోరడములేదు. ప్రపంచములో ఉన్న జీవులందరి మనసులో ఉన్న ఆర్తిని వారిలో అంతర్యామిగా ఉన్న పరమాత్మ తొలగించాలి అని కోరుతున్నాను.

క్షుత్తృట్శ్రమో గాత్రపరిభ్రమశ్చ దైన్యం క్లమః శోకవిషాదమోహాః
సర్వే నివృత్తాః కృపణస్య జన్తోర్జిజీవిషోర్జీవజలార్పణాన్మే

ఆకలి కానీ దప్పి గానీ అలసటా దైన్యమూ వాడిపోవడం శోకమూ విషాదమూ అన్నీ తొలగిపోయాయి, నీకు జల దానం చేసిన ఫలముతో.

ఇతి ప్రభాష్య పానీయం మ్రియమాణః పిపాసయా
పుల్కసాయాదదాద్ధీరో నిసర్గకరుణో నృపః

దప్పికతో ఉన్న వాడికి నీరిచ్చాడు

తస్య త్రిభువనాధీశాః ఫలదాః ఫలమిచ్ఛతామ్
ఆత్మానం దర్శయాం చక్రుర్మాయా విష్ణువినిర్మితాః

ఈ పని చేయగానే త్రిమూర్తులు ప్రత్యక్షమయ్యారు ఇంద్రునితో కలిసి.

స వై తేభ్యో నమస్కృత్య నిఃసఙ్గో విగతస్పృహః
వాసుదేవే భగవతి భక్త్యా చక్రే మనః పరమ్

అందరికీ ఎలాంటి కోరికా లేక నమస్కరించాడు.

ఈశ్వరాలమ్బనం చిత్తం కుర్వతోऽనన్యరాధసః
మాయా గుణమయీ రాజన్స్వప్నవత్ప్రత్యలీయత

పరమాత్మ యందు మనసు లగ్నం చేయడం వలన భగవంతుని మాయతో చేయబడిన త్రిగుణాత్మకమైన ప్రకృతి అతని నుండి దూరం అయ్యింది.

తత్ప్రసఙ్గానుభావేన రన్తిదేవానువర్తినః
అభవన్యోగినః సర్వే నారాయణపరాయణాః

రంతి దేవునితో సహవాసం చేసిన వారూ అనుసరించిన వారూ శ్రీమన్నరాయణుని భక్తులయ్యారు.

గర్గాచ్ఛినిస్తతో గార్గ్యః క్షత్రాద్బ్రహ్మ హ్యవర్తత
దురితక్షయో మహావీర్యాత్తస్య త్రయ్యారుణిః కవిః

తరువాత గర్గుడు, మొదలైన వారు.వీరందరూ క్షత్రియులే గానీ బ్రాహ్మణులయ్యారు.

పుష్కరారుణిరిత్యత్ర యే బ్రాహ్మణగతిం గతాః
బృహత్క్షత్రస్య పుత్రోऽభూద్ధస్తీ యద్ధస్తినాపురమ్

ఇతని కుమారుడే బృహత్క్షత్రుడు, ఇతనే హస్తీ. ఇతనే హస్తినాపురాన్ని నిర్మించాడు

అజమీఢో ద్విమీఢశ్చ పురుమీఢశ్చ హస్తినః
అజమీఢస్య వంశ్యాః స్యుః ప్రియమేధాదయో ద్విజాః

ఇతనికి అజమీఢో ద్విమీఢశ్చ పురుమీఢశ్చ అని ముగ్గురు కుమారులు.
అజమీఢ వంశం వారు బ్రాహ్మణులు అయ్యారు.

అజమీఢాద్బృహదిషుస్తస్య పుత్రో బృహద్ధనుః
బృహత్కాయస్తతస్తస్య పుత్ర ఆసీజ్జయద్రథః

తత్సుతో విశదస్తస్య స్యేనజిత్సమజాయత
రుచిరాశ్వో దృఢహనుః కాశ్యో వత్సశ్చ తత్సుతాః

రుచిరాశ్వసుతః పారః పృథుసేనస్తదాత్మజః
పారస్య తనయో నీపస్తస్య పుత్రశతం త్వభూత్

ఇదంతా వారి వంశ వృక్షం

స కృత్వ్యాం శుకకన్యాయాం బ్రహ్మదత్తమజీజనత్
యోగీ స గవి భార్యాయాం విష్వక్సేనమధాత్సుతమ్

బ్రహ్మదత్తుడనే వాడు యోగి. కావున అతని భార్య ఐన గోవు యందు విశ్వక్సేనుడిని కుమారుడిగా పొందాడు

జైగీషవ్యోపదేశేన యోగతన్త్రం చకార హ
ఉదక్సేనస్తతస్తస్మాద్భల్లాటో బార్హదీషవాః

జైగీషుడనే ఆయన ఉపదేశం వలన యోగతంత్రాన్ని రచించాడు

యవీనరో ద్విమీఢస్య కృతిమాంస్తత్సుతః స్మృతః
నామ్నా సత్యధృతిస్తస్య దృఢనేమిః సుపార్శ్వకృత్

సుపార్శ్వాత్సుమతిస్తస్య పుత్రః సన్నతిమాంస్తతః
కృతీ హిరణ్యనాభాద్యో యోగం ప్రాప్య జగౌ స్మ షట్

కృతి అనే ఆయన బ్రహ్మ నుండి యోగాన్ని అభ్యసించాడు. యోగ సంహితను రచించాడు.

సంహితాః ప్రాచ్యసామ్నాం వై నీపో హ్యుద్గ్రాయుధస్తతః
తస్య క్షేమ్యః సువీరోऽథ సువీరస్య రిపుఞ్జయః

తతో బహురథో నామ పురుమీఢోऽప్రజోऽభవత్
నలిన్యామజమీఢస్య నీలః శాన్తిస్తు తత్సుతః

ఈ పురామీఢుడికి సంతానం లేదు. అపుడు అజమీడునికి నీలుడు కలిగాడు.

శాన్తేః సుశాన్తిస్తత్పుత్రః పురుజోऽర్కస్తతోऽభవత్
భర్మ్యాశ్వస్తనయస్తస్య పఞ్చాసన్ముద్గలాదయః

యవీనరో బృహద్విశ్వః కామ్పిల్లః సఞ్జయః సుతాః
భర్మ్యాశ్వః ప్రాహ పుత్రా మే పఞ్చానాం రక్షణాయ హి

ఈ ఐదుగురు పుత్రులనూ కాపాడడానికి రాజ్యం అడుగగా, ఈ ఐదుగురికీ ఇది చాలు అని ఇచ్చిన భాగమే పాంచాల రాజ్యం అయ్యింది

విషయాణామలమిమే ఇతి పఞ్చాలసంజ్ఞితాః
ముద్గలాద్బ్రహ్మనిర్వృత్తం గోత్రం మౌద్గల్యసంజ్ఞితమ్

ముద్గలుడు బ్రహ్మజ్ఞ్యానం పొందిన వాడై అతని పేరు మీద మౌద్గల్య గోత్రం వచ్చింది

మిథునం ముద్గలాద్భార్మ్యాద్దివోదాసః పుమానభూత్
అహల్యా కన్యకా యస్యాం శతానన్దస్తు గౌతమాత్

ఈ ముద్గలునికి ఒక ఆడా మగా కవలలుగా పుట్టారు. అమ్మాయి అహల్య, ఆహల్యకు గౌతమి నుండి శతానందుడు కుమారునిగా కలిగాడు

తస్య సత్యధృతిః పుత్రో ధనుర్వేదవిశారదః
శరద్వాంస్తత్సుతో యస్మాదుర్వశీదర్శనాత్కిల

శతానందునికి సత్య్దృతీ పుట్టారు. అతను ధనుర్వేదములో విశారధుడు

శరస్తమ్బేऽపతద్రేతో మిథునం తదభూచ్ఛుభమ్
తద్దృష్ట్వా కృపయాగృహ్ణాచ్ఛాన్తనుర్మృగయాం చరన్
కృపః కుమారః కన్యా చ ద్రోణపత్న్యభవత్కృపీ

శరస్తంభునికి ఊర్వశిని చూడగా రేతస్సు రెల్లు గడ్డి మీద పడగా ఒక అమ్మాయి అబ్బాయి కలిగారు. అబ్బాయి కృపాచార్యుడు, అమ్మై పేరు కృపి.
శంతన మహారాజు అడవిలో వెళుతూ ఈ ఇద్దరు పిల్లలనూ చూసాడు. కృపి ద్రోణుని భార్య కాగా, కృపాచార్యుడు కురువంశానికి గురువుగా ఉన్నాడు. ఈయన ఇప్పటికీ ఉన్నాడు.